Horatius Bonar

De morgen van vreugde

Over de wederkomst van Christus en de hoop die ons wacht

Vertaald door Andreas Murre

Oorspronkelijke titel: The Morning of Joy (1850)

Voorwoord

Er is mij meerdere keren gevraagd om "De Nacht van Geween" (in het Nederlands vertaald onder de titel “Als Gods kinderen lijden”) te laten volgen door "De Morgen van Vreugde." De woorden van David in Psalm 30 hebben de gedachte aan deze toevoeging gewekt. Na veel nadenken en enige aarzeling heb ik dat gedaan.

Het eerste boek was bedoeld als een geheel op zichzelf. Het liet niet alleen de nachtzijde van de beproeving zien, maar bracht ook – al was het minder nadrukkelijk – enkele dagkleuren naar voren. Maar omdat het toch als onvolledig werd beschouwd, met zoveel meer nacht dan dag erin, is er nu geprobeerd het af te maken. Dat doen we door onze blik vooruit te richten, naar de morgen die al zo snel voor ons zal aanbreken, in al zijn breedte en schoonheid.

Zo worden wij ertoe gebracht om te vergeten wat achter ons ligt, en ons uit te strekken naar wat vóór ons is, terwijl wij jagen naar het doel: de prijs van de roeping van God, die van boven is (Filippenzen 3:13–14). En hoe voller, hoe overtuigender en hoe vaker wij vooruitkijken naar de beloofde heerlijkheid, des te dieper en rijker zal onze troost zijn.

Als wij gaan zitten in de schaduw van het kruis, en in het opschrift Gods getuigenis van vrije liefde lezen, worden onze angsten verdreven en vinden onze zielen rust. Als wij de vergeving bezitten en zeker zijn van het leven dat niet sterft, voelen wij dat alles goed is met ons. "Kom leven, kom dood," kunnen wij zeggen, "kom rust of storm, kom winst of verlies, kom vreugde of verdriet – alles is goed." Want "de vrucht van de gerechtigheid zal vrede zijn, en de uitwerking van de gerechtigheid: rust en veiligheid tot in eeuwigheid" (Jesaja 32:17).

En dit is zeker al veel aan troost, ook al hadden wij verder niets om ons te bemoedigen. Maar het is niet alles. Er is nog veel meer dan dit.

Terwijl wij daar zitten, opent God voor onze ogen een wijds uitzicht, dat ver de eeuwigheid in reikt. Misschien stuurt Hij beproeving en "breekt Hij ons met Zijn stormen." Maar dan spreidt Hij het visioen van licht voor ons uit, als troost. En hoe zwaarder het verdriet drukt, hoe groter dat visioen wordt. Het ondergaan van onze zon bedekt de aarde weliswaar met een schaduw, maar het trekt ook het gordijn weg van het uitspansel boven ons en omringt ons met de pracht van tienduizend sterren. Dan zien wij niet alleen dat het grootste deel van ons bestaan voorbij zowel de huidige vreugde als het huidige verdriet ligt, maar worden wij er ook toe geleid om die verreikende hoop te onderzoeken, en de hele breedte te overzien van die prachtige erfenis waarvan wij de erfgenamen zijn.

Dit onderzoek en deze overpeinzingen zijn, zoals we zullen zien, heel gezegend van aard. Ze werken niet alleen vertroostend, maar ook reinigend. Ze zijn doortrokken van heiligheid en vol van vreugde. Ze helpen ons om het heden te vergeten in het toekomstige, en ons gelijkvormig te maken aan de dingen die ons zo levendig worden voorgehouden. Want hoewel het waar is dat "tranen de oogst van het hart doen groeien," is het toch het verwachte licht van de nog niet opgekomen morgen dat de oogst doet rijpen.

Dit is meer dan alleen maar negatieve troost. Het is positief en krachtig. De negatieve troost is: "Wat klaagt dan een mens die leeft?" (Klaagliederen 3:39) of: "Daar houden de goddelozen op met woelen, en zij van wie de kracht is uitgeput, rusten daar uit" (Job 3:17). Dit is, voor zover het gaat, kostbaar. Maar God heeft ons meer gegeven dan dit. De hoop die Hij ons geeft, is niet slechts de hoop op een rustig einde van de vermoeidheid van deze wereld, maar de hoop op oneindige blijdschap die dan begint.

Er is een gedeelte in Job dat beide heel treffend laat zien. Zuchtend onder de druk van een heel bijzonder verdriet, roept hij uit:

Och, verstopte U mij maar in het graf, verborg U mij maar totdat Uw toorn zich afkeert (Job 14:13).

Alsof hij blij zou zijn om ergens verborgen te worden, zelfs in het graf, om aan zulke rampen te ontkomen. Maar dit is niet genoeg. Dit is slechts negatieve troost. Het is alleen maar het ophouden van het lijden. En daarmee is hij niet tevreden. Hij bedenkt zich en roept opnieuw:

Stelde U maar een grens voor mij vast en dacht U maar aan mij! (Job 14:13)

Hij kan de gedachte niet verdragen om altijd in het stof te blijven liggen, ook al is het een veilige schuilplaats tegen de stormen van de aarde. Hij wil daar niet vergeten worden. Hij wil dat er een tijd wordt vastgesteld, waarna God aan hem zou denken. Dan vraagt hij plotseling:

Als een man gestorven is, zal hij dan weer levend worden? (Job 14:14)

En terwijl hij zichzelf duidelijk antwoordt: "Ja, hij zal weer leven," voegt hij er rustig aan toe:

Dan zou ik alle dagen van mijn strijd hopen, totdat er voor mij VERANDERING zou komen (Job 14:14).

Want het is de opstandingsverandering waar hij naar uitziet en waarin hij zich verheugt als zijn hoop. Als die dag komt, zal de bazuin klinken en de stem van God zal spreken:

U zou roepen, en ík zou U antwoorden! (Job 14:15)

Maar hoe kan hij er zo zeker van zijn dat God aan hem zal denken? Hij weet hoe kostbaar het stof van Zijn heiligen is in Gods ogen:

U zou verlangen naar het werk van Uw handen (Job 14:15).

Zo begint Job weliswaar met wat alleen maar negatief is – namelijk het einde van zijn verdriet en schaamte – maar hij kan daar niet blijven. In snelle hoop gaat hij verder, naar het begin van zijn vreugde en heerlijkheid. Het is de MORGEN, met al zijn nieuwe leven en verkwikkend zonlicht, die voor zijn ogen oprijst en van verre zijn genezend licht op hem laat stromen.

"Immers, de gedaante van deze wereld gaat voorbij" (1 Korinthe 7:31). Dit bemoedigt ons, want het verzekert ons dat geen enkel verdriet lang zal duren. Maar de gedaante van "de komende wereld" blijft bestaan. Dat is onuitsprekelijk vreugdevol, want alles wat dat betere "tijdperk" met zich meebrengt, zal voor eeuwig blijven. De erfenis is groot, de stad is "vreugdevol," de woningen zijn talrijk, de eigendomstitel staat vast, en het bezit is eeuwigdurend.

Jeruzalem! Jeruzalem!

Was ik maar in uw muren!

O, had mijn droefheid toch een eind,

dat ik uw vreugde kon ervaren.

Zo zong één van Schotlands heiligste zonen, lang geleden, lieflijk. Gebroken door veel verdriet goot hij zo zijn ziel uit – moe en vol van heimwee, als een vreemdeling hier. En zal de "nacht" niet in één van haar doelen falen, als zij ons niet doet verlangen naar de "dag"? Zal de beproeving niet tevergeefs zijn als zij niet in ons dit "ernstige verwachten" opwekt, dit "zuchten in onszelf," dit "vurige verlangen" – dit heimwee dat de heiligen in vroegere dagen zo teder en oprecht voelden?

En des te meer, "want nu is de zaligheid dichter bij ons dan toen wij tot geloof kwamen" (Romeinen 13:11). Want wij zijn aangekomen bij het laatste deel van onze reis, en nog maar een paar dagen zullen nodig zijn om ons thuis te brengen.

Kelso, 19 december 1849.

Hoofdstuk 1De verwachtingen

De gemeente van God op aarde is niet wat ze lijkt. Sterker nog, ze is juist wat ze níét lijkt. Ze is geen bedelaar, maar ze lijkt er wel op. Ze is de bruid van een Koning, maar dat lijkt ze niet. Zo was het ook met haar Heere toen Hij hier was. Hij was niet wie de mensen dachten dat Hij was. Hij was juist wie ze dachten dat Hij niet was.

Op deze manier wordt de wereld beschaamd. Haar gedachten raken in de war. Haar grootheid wordt klein voor God. En op deze manier krijgt Gods wijsheid alle ruimte om zich stap voor stap uit te spreiden. Langzaam en zorgvuldig ontvouwt ze haar oneindige rijkdom — zoals iemand die zijn schatten laat zien. Zo blijft geen enkel deel, geen enkele wending onopgemerkt. Het is niet alleen het eindresultaat dat God ons wil laten zien en ons over wil laten verwonderen. Het gaat Hem ook om de weg ernaartoe. Die weg lijkt zo onwaarschijnlijk om het doel te bereiken. En toch beweegt hij gestaag vooruit. En toch bereikt hij op wonderlijke wijze dat doel. Het planten van de "bomen van God" in Eden — meteen in volle kracht en vruchtbaarheid — was niet zo'n indrukwekkend bewijs van wijsheid als wat wij elk jaar met eigen ogen zien. Want God brengt uit een klein, vormloos zaadje een machtige den of palmboom voort.

Dit is werkelijk de wet van onze wereld. In het begin, in Eden, was het misschien anders. Toen werd alleen het eindresultaat getoond. Maar sindsdien is het zo, en nu nog steeds. Want God laat ons tot in de kleinste details zien hoe wonderlijk alles gemaakt is. Wij ook — naar ziel en lichaam, bij onze eerste geboorte en bij onze tweede geboorte, in onze natuurlijke en in onze geestelijke groei.

De boom in de winter is niet wat hij lijkt — dood. Nee, hij is juist wat hij niet lijkt — levend! In elk deel — wortel, stam en tak — zit krachtig maar verborgen leven. Vorst en storm maken dat leven alleen maar rijper, ze doven het niet uit. Al het zomerleven zit erin. Alle herfstvruchtbaarheid zit erin. Alleen is het nog niet zichtbaar. De boom draagt de kiemen van toekomstig groen in zich en wacht op de komende lente. Zo is het ook met de gemeente, in dit winterse tijdperk van nacht. Want het is voor haar zowel nacht als winter. Haar huidige toestand past slecht bij haar vooruitzichten. Niemand die naar haar kijkt, zou kunnen raden wat ze is of wat ze zal worden. Niemand zou kunnen bedenken wat God voor haar in bewaring heeft. Want het oog kan het niet zien en het oor kan het niet horen. Niemand die haar kleding of haar houding ziet, of de behandeling die ze van de mensen krijgt, of de scherpe, zware beproevingen waardoorheen ze gaat — niemand zou de maat van haar hoop kunnen meten. Zelfs het geloof vindt het moeilijk om haar vooruitzichten werkelijk te bevatten. En ze kan soms nauwelijks de grootheid van haar erfenis geloven, wanneer ze bedenkt wat ze is en zich herinnert wat ze geweest is.

Het lijkt ons vaak vreemd — en voor ongevallen wezens moet het nog veel vreemder zijn — dat er überhaupt heiligen gevonden worden in zo'n wereld. Een wereld zonder God. Een wereld vol mensen die Hem niet kennen. Een wereld die vanaf de dagen van Kaïn Zijn Zoon heeft verworpen, zowel als het offer voor de zonde als de erfgenaam van alle dingen. Het is niet op zo'n plek dat je zou verwachten kinderen van God te vinden. Na de hel is het de meest onwaarschijnlijke plaats voor een ziel die God liefheeft om ook maar één dag te wonen. Stel dat een vreemdeling door het heelal zou reizen, op zoek naar Gods kleine kudde — Zijn uitverkorenen — en hij zou ons vragen: "Waar zijn ze te vinden?" Dan zou hij zeker verbaasd zijn als hij hoorde dat ze in diezelfde wereld waren waar Satan heerste en waaruit God was verdreven! Zou hij niet zeggen: "Dit is óf een vergissing en toeval, óf het is de allerdiepste, ondoorgrondelijke wijsheid." Want we zoeken geen groen op de helling van een vulkaan. We zoeken geen bloemen in de woestijn. We zoeken de planten van de hemel niet aan de oevers van de poel van vuur. Toch is het zo met de gemeente. Het is misschien al vreemd om een Jozef in Egypte te vinden, of een Rachab in Jericho, of een Obadja in het huis van Achab. Maar het is nog verbazingwekkender om heiligen in deze wereld te vinden.

En toch zijn ze hier. Ondanks alles wat ongunstig is — in de bodem en in de lucht — zijn ze hier. Ze lijken er nooit helemaal thuis te raken, en toch sterven ze niet uit. Steeds opnieuw worden ze vernieuwd. De vijand doet zijn best om ze uit te roeien, maar dat lukt niet. Sterker nog, ze bloeien en dragen vrucht. Het is een wonder, maar het is zo. Hier kweekt de grote Landman Zijn planten, van generatie op generatie. Hier vormt de grote Pottenbakker Zijn vaten. Hier houwt en polijst de grote Bouwmeester de stenen voor Zijn eeuwige tempel.

Eén kenmerk van de gemeente is dus dit: hoe onwaarschijnlijk haar heden lijkt vergeleken met haar toekomst. Dat maakt haar bijzonder. Dat zondert haar af, als een edelsteen in het hart van een rots, als een ader van goud in een mijn. Oorspronkelijk hoorde ze bij de massa. Maar ze werd eruit getrokken, of de massa viel van haar af en liet haar alleen achter — als een zuil te midden van ruïnes. Van buiten lijkt ze nog veel op wie ze vroeger was. Maar van binnen is ze zo veranderd dat ze nu lijkt op "de komende wereld." Al haar verlangens en al haar gevoelens trekken naar die betere wereld. Ze woont nog hier, en uiterlijk is ze grotendeels dezelfde als vroeger. Maar de innerlijke verandering heeft haar doen voelen: dit is niet mijn thuis. Die verandering heeft haar hart gevuld met verwachtingen van de stad en het koninkrijk dat komt, waarvan zij erfgenaam is gemaakt. Haar familie naar het vlees is hier. Maar ze is nu verbonden met Jehova door bloedsbanden, en dat trekt haar ziel omhoog.

Afgesneden van een thuis en een erfenis hier, maar verzekerd van beide hierna — zo leeft ze noodgedwongen een leven van verwachting. Ze vertrouwt op de boodschap van genade. Ze rust in het bloed van Hem door wiens kruis die genade tot haar afdaalde. Zo ziet ze uit naar haar vrijspraak bij het oordeel. Ze beseft haar eenheid met de opgestane en opgevaren Christus. Het voelt alsof ze al met Hem in de hemelse gewesten zit. Ze kijkt uit naar de komst van de Koning en verwacht het koninkrijk. In de duisternis verwacht ze het licht. In het verdriet verwacht ze de vreugde. In de nacht verwacht ze de morgen. In de schande verwacht ze de heerlijkheid. "Alles is van mij," zegt ze, "hetzij Paulus, hetzij Apollos, hetzij Kefas, hetzij de wereld, hetzij het leven, hetzij de dood, hetzij tegenwoordige dingen, hetzij toekomstige dingen, alles is van mij; want ik ben van Christus en Christus is van God" (1 Korinthe 3:22–23). In deze verwachtingen leeft ze. Ze vormen een groot deel van haar dagelijkse bestaan. Ze moedigen haar aan, ondanks de ruwe woestenij waardoorheen ze moet trekken. Ze troosten haar. Of als dat niet helemaal lukt, brengen ze haar in elk geval rust en kalmte. Ze veranderen middernacht niet in het middaguur. Maar ze maken de nacht minder drukkend en nemen het donkerste van de nacht weg.

"Ik ben niet wat ik lijk," zegt ze bij zichzelf, "en dat is mijn vreugde. Ik ben niet de beroofde verstoteling waarvoor de wereld mij houdt. Ik ben veel rijker dan zij. Zij hebben hun rijkdom nu, maar de mijne komt wanneer de hunne verdwenen is. Zij hebben hun vreugde nu, maar de mijne komt wanneer de hunne geëindigd is in eeuwig geween. Ik leef in de toekomst. Mijn schat is in de hemel, en mijn hart is al daarheen gegaan, naar waar mijn schat is. Spoedig zal zichtbaar worden wat ik nu niet lijk te zijn. Mijn koninkrijk is nabij. Mijn zon staat op het punt te rijzen. Spoedig zal ik de Koning zien in Zijn schoonheid. Spoedig zal ik feest vieren. En de vreugde van mijn beloofde morgen zal mij doen vergeten dat ik ooit heb gehuild."

Zo leeft ze in de morgen, nog vóór de morgen is aangebroken. Ze laat haar blik wijd reiken, rondom, zonder grens. Want het geloof heeft geen horizon. Het kijkt voorbij het leven, voorbij de aarde, voorbij de eeuwen, de eeuwigheid in.

Voorbij het sterfbed en voorbij het graf ziet ze de opstanding. Voorbij de gebroken harten en de verbroken banden van de tijd grijpt ze de eeuwige liefdebanden vast. Voorbij de moeiten van dit uur, en voorbij de storm die de wereld zal verwoesten, richt ze haar oog — en het voelt alsof ze al is overgebracht naar het koninkrijk dat niet wankelt. Alsof ze al haar woning heeft gevonden in het nieuwe Salem, de stad van vrede en gerechtigheid. Voorbij het land van het vallende blad gaat ze verder naar de groene weiden. Ze gaat zitten onder de takken van de boom des levens, die in het midden van het paradijs van God staat. Ze verliest het verdriet van de scheiding van haar Geliefde uit het oog. Ze gaat de bruidskamer binnen en proeft de bruidsvreugde. Ze viert feest, zelfs in de woestijn. En ze geniet van de sabbatsrust, temidden van de stormen van een onrustige wereld.

Hoofdstuk 2De nachtwake

Wij zijn niet van de wereld, ook al leven wij in de wereld. Daarom zijn wij ook "niet van de nacht," al bevinden wij ons in de nacht. Wij zijn "kinderen van de dag." Wij horen bij de dag, en de dag hoort bij ons. Het is ons echte erfgoed, ook al is de dag nog niet aangebroken. Daar rust onze hoop. En al duurt het wachten lang, toch zal dat waarop wij hopen niet altijd wegblijven. En als de dag komt, zal zij ons vertrouwen niet beschamen. "Uitgestelde verwachting krenkt het hart, maar een vervuld verlangen is een boom des levens" (Spreuken 13:12).

De nacht is nog om ons heen. Maar het is niet alleen een nacht van verdriet — het is ook een nacht van waken. Geen enkel verdriet mag ons minder waakzaam maken. Nee, het moet ons juist nog waakzamer maken! In plaats van dat moeilijkheden ons onoplettend maken, moeten ze ons juist scherper maken. Ze voorkomen dat we in slaap vallen, zoals dat zeker het geval zou zijn als alles vredig en voorspoedig was. De moeiten maken de nacht kouder en bitterder voor ons. Daardoor vermoeid het ons meer, en verlangen we des te sterker naar de dag. Want als de nachtlucht zacht was en de nachtelijke hemel helder, zouden we er tevreden mee zijn en niet langer uitzien naar het aanbreken van de dag.

Dit is onze nachtwake. Hiertoe heeft de Meester ons aangesteld tijdens Zijn afwezigheid. "Wees dus waakzaam! Want u weet niet wanneer de heer des huizes komt, 's avonds laat of te middernacht of met het hanengekraai of 's morgens vroeg, opdat hij u niet, als hij plotseling komt, slapend aantreft. En wat Ik tegen u zeg, zeg Ik tegen allen: Wees waakzaam!" (Markus 13:35–37). Het is het vooruitzicht van de morgen en van de terugkeer van de Meester dat ons wakend houdt — vooral in deze laatste dagen, nu de ene wacht na de andere is gekomen en gegaan, en Hij nog niet is verschenen. "Zijn verschijning staat vast als de dageraad" (Hosea 6:3); en die morgen kan nu niet ver meer zijn.

De gemeente moet haar nachtwake vervullen. Of die nu lang of kort duurt, gevaarlijk of gemakkelijk is — zij moet haar vervullen. Het is waken waartoe zij in het bijzonder geroepen is. En het zou heel erg zijn als zij haar roeping zou verloochenen en haar Heere ongehoorzaam zou zijn door niet te waken. Zij hoeft niet te denken dat zij andere taken in de plaats kan stellen, alsof die noodzakelijker, belangrijker of passender zouden zijn. Zij mag niet zeggen: "Ik heb lief, ik geloof, ik bid, ik loof — waarom zou ik ook nog waken? Is dat niet genoeg in plaats van waken, of zit het waken niet al in die dingen?" Haar Heere heeft haar opgedragen te waken. En geen andere taak, geen andere genade, kan daarvoor in de plaats komen of als verontschuldiging dienen.

Zij moet geloven, maar dat is niet alles — zij moet ook waken. Zij moet zich verblijden, maar dat is niet alles — zij moet ook waken. Zij moet liefhebben, maar dat is niet alles — zij moet ook waken. Zij moet verwachten, maar dat is niet alles — zij moet ook waken. Zij moet verlangen, maar dat is niet alles — zij moet ook waken. Dit moet haar bijzondere houding zijn, en niets kan dit vervangen. Hierdoor moet zij in alle tijden bekend staan: als de wakende. Hierdoor moet de wereld het verschil voelen tussen haarzelf en de gemeente. En hierdoor laat de gemeente in het bijzonder zien hoe diep zij beseft dat zij hier een vreemdeling is.

Mensen vragen haar: Waarom staart u omhoog naar de hemel? Haar antwoord is: "Ik waak." Mensen bespotten haar en zeggen: Waarom die onrust? Haar antwoord is: "Ik waak." Mensen vinden het vreemd dat zij niet met hen meeloopt in dezelfde uitbarsting van losbandigheid (1 Petrus 4:4). Zij zegt hun: "Ik waak." Zij nodigen haar uit om mee te doen met hun feesten, om hun liederen mee te zingen, om hun genoegens te proeven, zodat ze haar kunnen leren haar zorgen te vergeten. Zij weigert en zegt: "Dat durf ik niet, ik waak." De spotter bespot haar en zegt: Waar is de belofte van Zijn komst? Zij slaat er geen acht op, maar blijft waken, en houdt haar hoop nog steviger vast.

Soms vraagt een zwakke, twijfelende of misschien een wankelende gelovige vol verwondering: Hoe bent u zo sterk, zo moedig, zo bekwaam voor de strijd, zo voorspoedig in het gevecht? Zij antwoordt: "Ik waak." Of hij vraagt: Hoe houdt u zo'n hoge toon aan, en bewaart u een wandel die zo dichtbij, zo standvastig, zo hemels is? Zij antwoordt: "Ik waak." Of hij vraagt: Hoe overwint u luiheid en zelfzucht en gemakzucht, of hoe bedwingt u ongeduld en bezorgdheid, of hoe wint u het van uitstelgedrag? Zij antwoordt: "Ik waak." Of hij vraagt: Hoe overwint u uw angsten, en trotseert u gevaar, en tart u vijanden, en houdt u het vlees in toom? Zij antwoordt: "Ik waak." Of hij vraagt: Hoe worstelt u met uw verdriet, en droogt u uw tranen, en heelt u uw wonden — ja, hoe roemt u zelfs in de verdrukking? Zij antwoordt: "Ik waak."

O, wat kan dit waken doen, voor wie het goed begrijpt! Geloof alleen is niet genoeg. Liefde alleen is niet genoeg. Verwachting alleen is niet genoeg. Gehoorzaamheid alleen is niet genoeg. Er moet gewaakt worden.

En dit waken gaat ervan uit dat de dag van de Heere plotseling en onverwacht komt. Het zegt niet: de Heere zal komen in mijn tijd. Maar het zegt: de Heere kan komen in mijn tijd — daarom moet ik op de uitkijk staan. Dit "kan komen" is het geheim van een waakzame geest. Zonder deze mogelijkheid kunnen wij niet waken. We kunnen wel liefhebben, hopen en verwachten, maar we kunnen niet waken als Hij niet zou “kunnen” komen. Onze lampen moeten altijd brandend zijn. Waarom? Niet alleen omdat de Bruidegom zal komen, maar omdat wij niet weten hoe snel Hij kan komen. Onze lendenen moeten altijd omgord zijn. Waarom? Niet alleen omdat wij weten dat er een komst zal zijn, maar omdat wij niet weten wanneer die komst zal zijn.

De Heere voorzag de geest van slaperigheid waarin Zijn volk gemakkelijk zou kunnen vallen terwijl Hij wegbleef, en Hij waarschuwt ons ertegen. Hij wil dat wij altijd bedenken dat er een gevaar bestaat dat wij tevreden worden en aardsgezind — tevreden met Zijn afwezigheid in plaats van erover te treuren; tevreden met Zijn vertraging in plaats van mee te roepen met de eerste gemeente: "Hoe lang nog?" Hij zag dat de wereld ons onoplettend zou maken. Dat weinigen echt wakker zouden blijven en zouden waken. Dat velen moe zouden worden van het waken en verontschuldigingen zouden zoeken om niet te waken. Dat velen zouden gaan zitten en het zich hier comfortabel zouden maken zonder Hem. Daarom herhaalde Hij zo vaak de waarschuwing: Waak! Daarom voegde Hij eraan toe: "opdat hij u niet, als hij plotseling komt, slapend aantreft."

Zijn verlangen is dat wij zo waakzaam zijn, dat wanneer Hij komt en klopt, wij Hem meteen opendoen (Lukas 12:36). En Hij spreekt een bijzondere zegen uit over de dienaren die Hij zo aantreft. Hij belooft "dat hij zich zal omgorden en hen aan tafel zal nodigen en bij hen zal komen om hen te dienen." In zo'n houding van waakzaamheid staan dat wij Hem meteen kunnen opendoen — dat is waarvoor Hij zo'n bijzondere beloning en zo'n wonderlijke eer heeft beloofd. Ach, wie van ons is in deze toestand, in deze laatste dagen? Zouden we klaarstaan om Hem meteen open te doen als Hij nu zou aankomen? Zouden we niet in verwarring raken bij het nieuws van Zijn komst, als dienaren die niet klaar zijn voor de terugkeer van hun meester en er niet zo snel op gerekend hadden? Zouden we ons niet eerst nog klaar moeten maken, terwijl we de deur al hadden moeten openen? Zouden we niet snel onze kleren moeten aantrekken, in plaats van Hem tegemoet te gaan om Hem te verwelkomen? Ach, wat een verwarring in het huishouden, wat een verbazing, wat een angst, wat een drukte, wat een heen en weer geren zou er zijn in onze tijd, als ons het bericht gebracht zou worden: "De Heere is gekomen!"

In het herhaalde bevel om te waken, zit veel bestraffing. De Heere kon er niet op vertrouwen dat wij het zelf zouden onthouden of uit onszelf zouden gehoorzamen. Als Hij had kunnen rekenen op volmaakte liefde in ons voor Hem — liefde zo vol en diep als Zijn eigen liefde — zou Hij dan aan zo'n bevel hebben gedacht? Zou het nodig zijn geweest? Nee. Het enige dat nodig zou zijn geweest, was ons te vertellen dat Hij van plan was terug te keren. De liefde zou de rest hebben gedaan en ons vanzelf waakzaam hebben gemaakt. De liefde zou het onmogelijk hebben gemaakt om niet te waken. Er zou geen bevel nodig zijn geweest, en ook geen mededeling van onzekerheid en het plotselinge van zijn komst.. De liefde zou dat alles al hebben begrepen. De liefde zou ernaar gehandeld hebben, zonder dat het haar gevraagd werd. Maar de Heere kon niet op ons vertrouwen. Hij kon niet op onze liefde vertrouwen. En daarom voegt Hij het bevel toe, daarom herhaalt Hij de waarschuwing. Het is vreemd en verdrietig dat noch de kracht van liefde, noch het ontzag voor het bevel, ons kan aanvuren tot waakzaamheid of ons kan opwekken tot voorbereiding.

De aankondigingen van het plotselinge van Zijn komst zijn heel duidelijk en precies. Er is niets vaags aan. Niets dat de scherpte van de waarschuwing afzwakt. Ze zijn veel uitvoeriger en vaker herhaald dan die van Zijn eerste komst. Zijn eerste komst verraste de gemeente, ook al had Hij de tijd vastgesteld en de jaren geteld. Hoeveel meer zal Zijn tweede komst ons dan verrassen! Want door de manier waarop Hij die heeft aangekondigd, heeft Hij ons ervan weerhouden om op welke tussentijd dan ook te rekenen. En toch waken wij niet! Noch het vastleggen van de tijd in het ene geval, noch het onbepaald laten ervan in het andere, brengt het bedoelde effect teweeg. "Maar zal de Zoon des mensen, als Hij komt, wel het geloof op de aarde vinden?" (Lukas 18:8).

Tijdens deze nachtwake moet het geloof altijd krachtig en in beweging zijn. Want geloof is de wortel van waakzaamheid. Zonder geloof kun je nauwelijks begrijpen wat het is om te waken. Want alles waar het waken op gericht is, heeft te maken met onzichtbare dingen — een onzichtbare Heiland en een onzichtbaar Koninkrijk.

Toen wij de Heere voor het eerst leerden kennen en in Hem geloofden als de Vredestichter, werden wij niet alleen vrijelijk vergeven, maar ook verlost uit deze tegenwoordige boze wereld. De dingen van nu vielen van ons af. De dingen die komen gaan, kwamen om ons heen. Wat ooit vaag leek, werd werkelijk. Wat ooit werkelijk leek, werd toen als een schaduw. De woorden van Christus werden echte woorden. Zijn waarheden werden echte waarheden. Zijn beloften werden echte beloften. Al het andere leek onwerkelijk. De sluier werd niet weggenomen, maar wij beseften wat erachter was. De toekomst werd niet het heden, en het onzichtbare werd niet het zichtbare — maar wij voelden alsof dat wel zo was. "Het geloof nu is een vaste grond van de dingen die men hoopt, en een bewijs van de zaken die men niet ziet" (Hebreeën 11:1). Omdat wij geloven dat de Heere komt, dat de tijd kort is, dat de tussentijd onzeker is en dat Zijn komst plotseling zal zijn — daarom waken wij. Ongeloof maakt ons onoplettend, maar geloof stuurt ons naar onze wachttoren. Wij weten wat onze Heere bedoelde toen Hij zei: "Zalig zijn zij die niet gezien zullen hebben en toch zullen geloven" (Johannes 20:29).

Of, als we de woorden van onze Heere een beetje anders zeggen, kunnen we dan niet ook zeggen: "Zalig zijn zij die wel gezien hebben en toch niet geloofd hebben"? Zien en toch niet geloven — dat is iets wat het geloof ons leert. En het is iets wat ons waakzaam maakt. Wij kijken naar een wereld vol goddeloosheid, maar geloven toch niet dat God de aarde verlaten heeft. Wij zien hoe de wijsheid van de wereld aanbeden wordt, maar geloven toch niet dat het wijsheid is. Wij zien de macht van het kwaad, maar geloven toch niet dat het kwaad zal overwinnen. Wij zien overal verwarring, maar geloven toch dat orde Gods wet is. Wij zien een verdeelde gemeente, maar geloven toch dat de gemeente één is. Wij zien machtige koninkrijken regeren, maar geloven toch niet dat zij zullen standhouden. Wij zien de heiligen vertrapt worden, maar geloven toch niet in hun schande of ondergang. Wij kijken naar het graf van de rechtvaardige, maar geloven toch niet dat hij dood is. Wij zien de vervolgingen en nederlagen van de gemeente, maar geloven niet alleen dat zij overwinnaar is — maar ook onoverwinnelijk. Wij zien de opmars van de antichrist, maar geloven toch niet in zijn vooruitgang, behalve als een vooruitgang naar zijn ondergang. Wij zien de vreugde van de wereld, maar geloven toch niet dat het echte vreugde is. Wij zien het verdriet van de heilige, maar geloven toch niet dat hij werkelijk bedroefd is. Wij zien de nacht om ons heen, diepe, dikke nacht, maar toch geloven wij niet in de nacht — maar in de dag.

Zo overwint het geloof. Wij geloven, wij vertrouwen, wij hopen — en zo staan wij boven de wereld. Wij heffen onze ogen op naar de bergen, vanwaar onze hulp komt. Wij kijken naar het oosten, waar de dageraad doorbreekt. Wij wachten op de morgen. Onze nachtwake is lang en vermoeiend geweest, maar de morgen zal er spoedig een einde aan maken. Het waken, het wachten en het hopen zullen dan voorbij zijn, maar het liefhebben zal voor eeuwig zijn.

Wij waken, want wij weten van geen tussentijd tussen ons en de verschijning van de Heere. Het uur van onze ontmoeting met Hem, en met hen die wij hebben liefgehad maar moesten verliezen, kan dichtbij zijn. Eerder dan wij denken, kunnen wij voor altijd met elkaar verbonden zijn. Onze lichamen bekleed met opstandingsgezondheid, en onze zielen juichend in heiligheid en liefde.

Wij waken, want het is nacht. En hoewel wij geen kinderen van de nacht zijn, rust de nacht toch zwaar op ons met zijn schaduwen. Daardoor kijken wij met verlangend ongeduld uit naar het verdwijnen van de nacht. Hoe dieper de nacht wordt, hoe ontevredener wij ermee worden. De nacht brengt zoveel verdriet mee, verzamelt zoveel verleidingen om ons heen, roept zoveel gevaren op, geeft zoveel vijanden moed, dat het ons dwarszit dat de nacht zo lang duurt. Maar wij kunnen de nacht niet afschudden. Gods plan moet uitgevoerd worden, en Zijn tijd moet voorbijgaan. Laten wij tot die tijd onze zielen bezitten in geduld, terwijl wij uitkijken naar het morgenlicht. Laten wij onszelf aansporen met de zekerheid dat wij niets weten van iets dat tussen ons en het einde van onze lange nachtwake staat.

Wij waken, want de dag is van ons, met alles wat hij bevat aan blijdschap en zonneschijn. Wij zijn moe van de nacht, en wij verheugen ons dat de nacht niet van ons is — maar dat de dag van ons is. Net zoals wij kunnen zeggen: "Het Koninkrijk is van ons," zo kunnen wij ook zeggen: "De dag is van ons." En wij wachten op de dag, omdat hij van ons is. Zijn licht is van ons. Zijn blauwe hemel is van ons. Zijn zachte lucht is van ons. Zijn vrolijke klanken zijn van ons. Zijn vriendelijke begroetingen zijn van ons. Alles wat de dag oproept aan vreugde, gezondheid en zuiverheid — het is van ons. Hoeft iemand zich dan te verbazen dat wij uitkijken naar zo'n dag?

Wij waken, want de nacht is bijna voorbij. Niet alleen weten wij van niets dat voor ons ligt voordat de Heere komt, maar we weten ook van veel dat achter ons ligt. Uren, jaren, eeuwen zijn voorbijgegaan. En als de hele nacht kort zou zijn — slechts "een korte tijd" — dan moet er nu zeker al heel veel van voorbij zijn. "De nacht is ver gevorderd," zegt de apostel; letterlijk staat er dat de nacht "is afgesneden," bekort — dat wil zeggen: de nacht wordt steeds korter en loopt ten einde. Achter ons liggen eeuwen van tranen en schaduwen. Het grootste deel van die korte tijd moet nu voorbij zijn. De dag moet dichtbij zijn. Die nabijheid maakt de gedachte aan de dag dubbel welkom. Wij buigen ons ernaar toe met warm verlangen. Wij turen om het eerste teken ervan op te vangen. Wij maken onszelf alert, wetend dat nu onze verlossing dichterbij is dan toen wij tot geloof kwamen.

Wat een teleurstelling, wat een domper om te horen dat er nog eeuwen van deze nachtwake voor ons liggen! Als dat bewezen zou kunnen worden, zou het onze hoop droef verkillen. We zouden dan meteen van onze wachttoren af kunnen komen en onze verwachting opgeven. "De komst van de dag van God verwachten en daarnaar verlangen" (2 Petrus 3:12) zou dan niet langer een plicht zijn. De laatste generatie van de gemeente, die aan het eind van het millennium leeft, zou dan de wachttoren kunnen beklimmen — maar voor ons zou waken slechts een naam zijn, een lege houding van vorm of schijn.

Het is altijd het doel van satan geweest om iets te plaatsen tussen de gemeente en de komst van haar Heere. Maar nooit bedacht hij een slimmer en succesvoller middel dan het plaatsen van een heerlijk en gezegend voorwerp daartussenin. Naar iets anders zou de gemeente niet geluisterd hebben. Zij zou zijn teruggedeinsd voor duizend jaar van verdriet. Maar zij wordt aangetrokken en verblind door de belofte van duizend jaar van rust en vreugde. Maar is het Bijbels en geoorloofd om er een vaste tijdsperiode tussen te plaatsen — of die nu droevig of vreugdevol is? Als de komst van de Heere ver in de toekomst wordt geduwd, maakt het niet uit wat ertussen wordt geplaatst. Als de Hoop van de gemeente verborgen wordt, doet het er weinig toe of dat gebeurt door een doek van rouwstof of door een sluier van geweven goud.

God behandelt de gemeente als één geheel. Hoewel zij uit vele generaties bestaat, ziet Hij haar als één lichaam. En wat haar hoop betreft, heeft Hij Zijn openbaring zo gevormd dat elke generatie van de gemeente op dezelfde voet staat als de laatste. Hoe heeft Hij dat gedaan? Hoe is de eerste tijd, en hoe zijn alle latere tijden, in dezelfde positie gebracht als de laatste? Eenvoudig door de tussentijd verborgen te houden. Hierin is het werkelijk "Gods eer een zaak verborgen te houden" (Spreuken 25:2). Want door deze methode, zo eenvoudig en zo natuurlijk, is elke tijd van de gemeente ertoe gebracht precies zo te voelen als de laatste zal voelen — te waken, precies zoals de laatste zal waken, wanneer de Heere werkelijk nabij is. En zo is dat lichaam, verspreid over eeuwen, altijd in een positie gebracht die dezelfde is als wanneer het een lichaam was waarvan het leven en het handelen samengevat was in één generatie. Elke bekende tussentijd die vóór de komst geplaatst wordt, verandert de houding, vernietigt het karakter en breekt de eenheid van de gemeente. Bovendien doorkruist het het doel dat God zo nadrukkelijk voor ogen had door de tijden en gelegenheden in Zijn eigen macht te houden.

Vaak, sinds de Heere de aarde verliet, is de wacht gewisseld en de wachter afgelost. God heeft het geloof van geen enkele tijd te zwaar beproefd door de wacht te lang te laten duren. In Zijn genade heeft Hij de leeftijd van de mens teruggebracht van de levensduur van de aartsvaders tot zeventig jaar. Want anders zouden de uitgeputte wachters kunnen bezwijken onder de last en het lijden. Dit is wat slapen en niet waken zo onvergeeflijk maakt. Adam, of Seth, of Methusalach, of Noach — zij hadden het scherpe van hun waakzaamheid misschien kwijt kunnen raken door een strijd van negenhonderd jaar. Maar welk excuus hebben wij voor zorgeloosheid? Onze diensttijd is kort. In slaap vallen of ongeduldig worden zou wijzen op treurige traagheid en ontrouw. "Kon u dan niet één uur met Mij waken? Waak en bid, opdat u niet in verzoeking komt" (Mattheüs 26:40–41). Als de Heere niet in onze tijd komt door Zijn persoonlijke verschijning om ons waken te beëindigen, dan hoeven wij nog steeds niet te klagen over te lang volhouden of uitputting. Want wij zullen zo snel worden afgelost en in Zijn nabijere aanwezigheid worden opgenomen. Daar zullen wij waken in rust en vreugde en licht, zoals wij hier gewaakt hebben in vermoeidheid en verdriet en duisternis.

Hoofdstuk 3De voortekenen van de morgen

De echte morgen is nog niet aangebroken. Er is nauwelijks een teken dat hij komt. Alleen de diepe duisternis vertelt ons zeker: de dageraad is onderweg.

Het is nog nacht op de aarde. En "de kinderen van de nacht" gaan door de straten van de wereld. Zij doen "de onvruchtbare werken van de duisternis." Zij leven "in zwelgpartijen en dronkenschappen, in slaapkamers en losbandigheden, in ruzie en afgunst" (Romeinen 13:13). Zij luisteren naar de "vleiende lippen" van de verleider, die op de loer ligt "op elke hoek" in "de zwarte, donkere nacht" (Spreuken 7:9–21). Zij verzorgen het vlees om begeerten op te wekken. Zij omringen zichzelf met vonken van hun eigen vuur, maar die maken het donker alleen maar zwaarder. En zo voelen wij des te meer: het is nacht.

Het is nog nacht voor de gemeente. Een nacht vol gevaar, een nacht van vermoeidheid, een nacht van tranen. Haar hemel is donker en onrustig. De belofte van de morgen is zeker, en zij kijkt ernaar uit met een vaste, smekende blik. Ze is zwaar beproefd door het lange donker, en toch — de morgen is er nog niet. Hij wordt nog steeds uitgesteld. Uitgesteld in genade, voor een wereld die nog niet klaar is. Want voor die wereld zal het einde van deze nacht ook het einde van de hoop zijn, het verzegelen van het verderf, en het neerdalen van de oneindige duisternis. "De Heere vertraagt de belofte niet (zoals sommigen dat als traagheid beschouwen), maar Hij heeft geduld met ons en wil niet dat enigen verloren gaan, maar dat allen tot bekering komen" (2 Petrus 3:9).

Maar al is het nacht, toch zijn er momenten — in het leven van een gelovige en in de geschiedenis van de gemeente — die we nu al "morgens" mogen noemen. Zo was het voor Adam een "morgen" toen Seth werd geboren na de dood van Abel (Genesis 4:25). Zo was het voor Noach een "morgen" toen de vloed opdroogde en het aardoppervlak werd vernieuwd. Zo was het voor Jakob een "morgen" toen hij hoorde dat Jozef nog leefde. Zo was het een "morgen" voor Naomi, toen Ruth en Boaz de tranen van haar weduwschap droogden. En toen zij op haar oude dag "haar nageslacht zag" en "het kind nam en het op haar schoot legde" (Ruth 4:16). Zo was het een "morgen" voor Hanna, toen de Heere haar gebed verhoorde na lange jaren van bitterheid, en "zij ging haar weg en at weer" (1 Samuel 1:18). Zo was het een "morgen" voor Job, toen de Heere hem aannam en zijn lot keerde. God gaf hem het dubbele van wat hij eerst had en "zegende het laatste deel van Jobs leven meer dan het eerste." Zo was het ook een "morgen" voor Israël, toen de Heere de gevangenen van Sion terug liet keren. Hij maakte hen als mensen die droomden, vulde hun mond met lachen en hun tong met gejuich, op de dag dat zij bevrijd werden uit de ballingschap.

Zo zijn er steeds opnieuw "morgens" die over ons doorbreken. Het zijn eigenlijk niet veel meer dan korte opklaringen in het donker — rustmomenten in de lange storm die pas zal uitwoeden als de Heere komt. Toch mogen we ze "morgens" noemen. Net zoals we de schemering rond het middaguur in de poolnacht "middag" noemen, ook al blijft de zon onder de horizon. Of beter en eerlijker gezegd: het zijn voortekenen van dé morgen — die morgen die alle andere morgens zal overtreffen. Die morgen zal zowel het duister als het licht van deze boze wereld verzwelgen. Hoe vluchtig en zwak deze voortekenen ook zijn, ze maken ons hart onnoemelijk blij. Ze verlichten het zware donker en zijn beloften van de zonsopgang.

Ons leven op aarde — "het leven dat we nu in het vlees leven" — bestaat dus uit vele nachten en vele morgens. Het is niet één lange nacht, en ook niet één lange dag. Alles lijkt terug te keren en af te wisselen. Het is een leven van zinken en opstaan, van gaan en terugkomen, van eb en vloed, van schaduw en licht. De gezondheid van onze ziel heeft zulke wisselingen nodig, net zoals de grond veel van zijn vruchtbaarheid dankt aan de wisseling van de seizoenen.

Zoals er geen onafgebroken stroom van goed is, zo is er ook geen onafgebroken druk van kwaad. Zoals de rust maar kort duurt, zo duurt ook de storm maar kort. De donkere dagen zijn talrijk — meer dan de dagen van licht. Maar ze duren niet altijd. "De rechtvaardige heeft veel ellende," maar er zijn onderbrekingen in de stroom van het kwaad, want eraan wordt toegevoegd: "de HEERE redt hem daaruit" (Psalm 34:20).

Onze God heeft ons zo gemaakt en onze omstandigheden zo geregeld, dat elk verdriet zijn keerpunt heeft. Na dat punt lijkt het verdriet als vanzelf af te nemen. De ziel kan niet meer dan een bepaalde hoeveelheid pijn verdragen zonder te bezwijken. En ze kan ook niet te lang onder spanning staan. Als de druk te lang aanhoudt, begeeft de geest het en breekt het verstand. Of als dat niet gebeurt, komt er gevoelloosheid. We worden afgestompt en onverschillig. Verdriet verliest zijn kracht als het te zwaar of te lang is.

De hoogste berg heeft zijn top, de diepste mijnschacht heeft zijn laagste punt. En meestal duurt het niet lang voor die bereikt worden. Zelfs als er verdriet op verdriet komt, is er tussendoor verlichting, of vreugde aan het einde van de donkere reeks.

De wereld om ons heen en de wereld in ons volgen dezelfde wetten van afwisseling. Getijden en veranderingen zijn in beide nodig. Zo was het ook in het leven van David. Het ene moment stond hij met blijdschap in de voorhoven van zijn God; het andere moment klaagde hij: "Wanneer zal ik binnengaan om voor Gods aangezicht te verschijnen?" Het ene moment trok hij op met de menigte; het andere moment zwierf hij rond in eenzaamheid en ballingschap. Het ene moment vierde hij feest met de duizenden van Israël en zong mee in de vreugde en de lofzang; het andere moment waren zijn tranen zijn voedsel, dag en nacht. Het ene moment was zijn ziel neergebogen en onrustig in hem; het andere moment prees hij Jehovah als het heil van zijn aangezicht. Het ene moment keek hij met open ogen naar de heerlijkheid van Jehovah in Zijn huis; het andere moment kon hij alleen maar aan Hem denken vanuit het land van de Jordaan en het Hermongebergte, vanuit het laaggebergte. Het ene moment riep watervloed tot watervloed en gingen al Gods golven over hem heen; het andere moment gebood de Heere Zijn goedertierenheid en opende Hij Davids mond tot een lied. Zo waren de getijden van Davids leven — de wisselingen van dag en nacht op zijn veranderlijke pad. Een waar beeld van het leven van elke gelovige. Niet alleen in de oude tijd van schaduwen, maar ook in onze eigen tijd! Een waar voorbeeld van de veranderingen en beproevingen die de gemeente te wachten staan op haar weg over de aarde, van schande naar heerlijkheid!

Wat anders kunnen wij verwachten totdat de Heere komt? In het eerste tijdperk van de gemeente, in de tijd van de rechtvaardige Abel, was het al zo. "Het was avond geweest en het was morgen geweest: de eerste dag." In het laatste tijdperk van de gemeente, vlak voordat de tweede Adam wordt binnengeleid, zal het niet anders zijn. "Het was avond geweest en het was morgen geweest: de zesde dag." Dan komt de zevende en mooiste dag van de wereld — een dag van wolkeloze pracht, ononderbroken en zonder einde.

Wat wijs, wat genadig dat het zo is! Eén hemel van somberheid over ons hele leven zou ondraaglijk zijn. Eén lange, zware ketting van verdriet waar we nooit aan gewend konden raken. Of een opeenstapeling van verdriet dat steeds oude wonden openrijt en nieuwe toevoegt — dat zou het leven doen verwelken en het al voor zijn bloei doen verdorren. De natuur van een mens kan dat niet verdragen. Het hart van een mens zou eronder bezwijken. Tenzij het door een onnatuurlijk proces helemaal gevoelloos werd gemaakt, of door een dagelijks wonder werd ondersteund. Maar in dat geval zou verdriet geen verdriet meer zijn, en zou er van beproeving of tucht helemaal geen sprake meer zijn.

Daarom houdt Hij, Die "weet wat ons lichaam is en eraan denkt dat wij stof zijn," niet alleen "Zijn ruwe wind in bedwang op de dag van Zijn oostenwind," maar laat Hij ook vaak, voor een tijd, alle wind stil zijn. Dan blaast Hij ons alleen maar aan met de frisheid van de zachte zuidenwind. Want zo heeft Hij gesproken: "Want Ik zal niet voor eeuwig ter verantwoording roepen en Ik zal niet voor altijd zeer toornig zijn. Want de geest zou van voor Mijn aangezicht bezwijken, de zielen die Ík gemaakt heb" (Jesaja 57:16). Zo is Gods bedoeling met ons, en zo zijn Zijn redenen daarvoor. De bedoeling is genadig en teder, en de redenen zijn het evenzeer. Hij vertelt ons dat Hij soms wel met ons strijdt, maar dat Hij die strijd niet langer laat duren dan een bepaalde tijd. Want wie zou in zo'n strijd voor de Machtige kunnen standhouden? "Met mate hebt U met haar gestreden, toen U haar wegzond" (Jesaja 27:8). Dat wil zeggen: Hij stelt grenzen aan het verdriet en de slagen, grenzen die niet overschreden kunnen worden. Hij zegt ertegen, zelfs op hun hevigst: "Tot hiertoe en niet verder." Want als Hij die vloed ongehinderd zou laten aanrollen, wie van Zijn eigen uitverkoren en geliefde kinderen zou de kracht ervan kunnen weerstaan, of standhouden in steeds dieper wordend water?

Toch moeten we niet vergeten wat het verdriet voor ons heeft gedaan terwijl het voortduurde. En wat de nacht is geweest, hoe donker en droevig ook.

Het was een nacht van verdriet, maar ook een nacht van zegen. Een nacht waarin misschien veel was dat we wilden vergeten, maar nog veel meer dat we voor altijd willen onthouden. Vaak noemden we die nacht "vermoeiend" en zeiden we: "Wanneer zal ik opstaan en de nacht voorbij zijn?" (Job 7:4). Maar hoeveel was er toch om ons ermee te verzoenen — ja, om ons er dankbaar voor te maken! Het was toen dat de Heere dichtbij kwam. De wereld verdween naar de achtergrond. Het eigen ik werd getroffen. Onze wil werd overwonnen. Het geloof groeide snel. De hoop werd helderder en vurig. De dingen die niet gezien worden, bleken het echte en het ware te zijn. Het Jeruzalem dat boven is, werd zichtbaar als ons eigenlijke thuis.

Het was toen dat wij "liederen in de nacht" hadden (Psalm 42:9). "Mijn nieren onderwijzen mij in de nacht" (Psalm 16:7). Het was "in de nacht" dat wij "de Naam van onze God gedachten" (Psalm 119:55) en "met heel onze ziel naar Hem verlangden" (Jesaja 26:9), "peinzend over Hem in de nachtwaken" (Psalm 63:7). Het was "in de nacht" dat "Hij ons leidde met een licht van vuur" (Psalm 78:14). Het was in de nacht dat "de dauw lag op onze takken" (Job 29:19), en met de dauw kwam het manna naar beneden. Want het manna en de dauw vielen samen (Numeri 11:9). Zo kwam er uit de schoot van het donker tegelijk voeding en frisheid.

Het was toen dat wij meeleven leerden met een zuchtende schepping. Wij deelden in haar "vurig verlangen" en wachtten op de opstanding, zoals zij uitziet naar het herstel. Het was toen dat wij ons hoge ambt leerden kennen. Als zij die de eerstelingen van de Geest bezitten, mochten wij — zoals iemand heeft geschreven — "het koor leiden van de hele klagende schepping." Want het was toen dat de kracht van de Geest over ons kwam. Hij stemde de snaren van heel ons wezen, zodat zij de juiste toon konden geven — die bijzondere mengeling van hoop en droefheid, eigen aan de schepping in haar huidige, lage staat. En terwijl wij ons verzetten tegen die aanraking, en misschien met een zwakke weemoed spraken over gebroken snaren en een verwoest leven, lag de hand van de grote Meester-stemmer op ons. Hij gaf elke weerbarstige snaar de juiste spanning, zodat uit het opnieuw gestemde instrument die bijzondere harmonie kon klinken die Hij in deze tijd wil laten horen — die bijzondere harmonie waardoor Hij op aarde verheerlijkt wordt, totdat Eden terugkeert en de woestijn bloeit als een roos.

Het was toen dat wij de woorden van Jakobs geduldige geloof tot de onze konden maken: "Op Uw verlossing hoop ik, HEERE!" En wij schreven onszelf aan onze medegelovigen als "uw metgezel in de verdrukking en in het Koninkrijk en in het geduld van Christus" (dat wil zeggen: in het geduldig wachten op Zijn Koninkrijk). Het was toen dat deze woorden van gezegende bemoediging zo zoet klonken in onze oren: "Hij Die van deze dingen getuigt, zegt: Ja, Ik kom spoedig." Ze riepen van onze lippen het blije antwoord op: "Amen, ja, kom, Heere Jezus." En het was toen dat wij, terwijl we zo leerden te smeken "kom haastig," ook met de Bruid leerden zeggen: "Mijn Liefste is mij een bundeltje mirre, dat tussen mijn borsten overnacht" (Hooglied 1:13).

Hoe gezegend en vruchtbaar de nacht ook was, met haar stille afzondering en plechtige lessen — het is niet de morgen en niet de dag. En juist het donker doet ons des te meer verlangen naar de verwachte zonsopgang — naar "het wijken van de schaduwen en het aanbreken van de eeuwige dag."

Wij worden er ook niet van weerhouden om naar de dag te verlangen. Ongeduld is verboden, maar verlangen niet. Laten wij onze ziel in geduld bezitten. Want niet de moedige of de gelovige mens zegt: "Laat mij sterven, want de beker is bitterder dan ik drinken kan." Maar wel hij die onder het zwaarste verdriet kan zeggen: "Laat mij leven en nuttig zijn, hoe bitter de beker ook is."

Maar toch mogen wij verlangen naar het einde van de nacht. Zoals we in ziekte mogen verlangen naar gezondheid en alle gepaste middelen mogen gebruiken om die te bereiken, zo mogen we in het donker vurig roepen om het aanbreken van de dageraad. Vooral omdat we weten dat God een dag voor ons bewaard heeft nadat de nacht voorbij is — een dag die veel meer dan een vergoeding zal zijn voor alle eerdere moeite. Want voor elke nacht heeft God een morgen bereid. Zo hebben wij, net als veel nachten, ook veel morgens hier. Het zijn weliswaar geen "morgens zonder wolken," maar toch zijn het morgens waarvan het bemoedigende licht de zware geest optilt en het vermoeide oog doet oplichten.

Maar voor de wereld — de kinderen van de nacht, de zorgelozen, de wereld die op genot jaagt — welke morgen is er voor hen, of welk voorteken van de morgen? Geen. Of het verdient de naam "morgen" niet. Hun "smarten worden talrijk" omdat zij achter andere goden aan zijn gehaast. Hun vreugde duurt maar een ogenblik. Hun troost is niet meer dan een droom. Zij dienen een god die niet redden en niet troosten kan. Hun deel hier is op zijn best leegte, en het einde is de eeuwige duisternis en de oneindige wanhoop. Het goede nieuws van Gods vrije liefde slaan zij in de wind. Maar het nieuws van Zijn toorn zullen zij spoedig moeten horen — als zij zich nu niet keren tot Hem Die hen smeekt om deze ene gunst: dat zij hun zonden tot Hem brengen voor vergeving, en Hem al hun verdriet en zorgen laten dragen.

Hoofdstuk 4Het gebruik van deze voortekenen

"Nu zal ik harder lopen!" Dat nam iemand zich voor toen zijn pad begon te verdwijnen in donker verdriet. "Nu zal ik meer gaan doen en nuttiger leven!" Dat zei een ander, toen hij opstond van zijn knieën. Hij had net al zijn bittere verdriet uitgestort in het oor van God.

In deze gevallen ging de beproeving de goede kant op en deed zij haar goede werk. Ze was afgedaald naar de diepste, heiligste plekken van het vernieuwde hart. Daar riep ze begraven gevoelens van toewijding weer op. Die gevoelens hadden lang geslapen, maar waren niet uitgedoofd. Ze lagen verborgen onder een laag van wereldsheid. De beproeving trof ons egoïsme, onze bekrompenheid, onze luiheid, ons gemakzuchtige leven. Ze herinnerde ons eraan dat we geen tijd hadden om te treuzelen of te slapen. Ze trok de sluier weg die voorspoedige dagen over onze ogen hadden gegooid. Ze wees ons op de leegte van de dingen die "zichtbaar en tijdelijk" zijn (2 Korinthe 4:18), totdat het onzichtbare en eeuwige zo groot voor ons werd, dat we opstonden en op weg gingen. We namen ons voor om sneller te lopen en om meer te doen in ons leven op aarde.

Toch was er een hindernis. Juist de beproeving die ons aanvuurde, drukte ons ook neer. Ze ontnam ons onze kracht en deed ons bijna bezwijken. De druk hield onze snelheid tegen. De diepe wond die nog bloedde, verzwakte ons. We probeerden te rennen, maar werden vaak tegengehouden. En als we het werk van God wilden gaan doen, moesten we toch weer afremmen, alleen zijn, en al huilend en biddend ons zware hart verlichten. Soms lijkt het alsof we even aan het verdriet ontsnappen. In het vuur van onze ijver vergeten we bijna hoe bitter het is. Maar dan komt het in volle kracht terug, en het voelt alsof er een ketting om onze benen hangt.

Toch is het niet de gevangenschap van onzekerheid over onze band met God. Die ketenen vielen van ons af toen we Gods boodschap van vergevende liefde ontvingen en leerden wat het is om vrij vergeven te zijn. Geen enkele beproeving kan ons die ketenen weer opleggen, als "wij tenminste het beginsel van de vaste grond tot het einde toe onwrikbaar vasthouden" (Hebreeën 3:14). Sterker nog: juist op een dag van verdriet beseffen we vaak het allermooist hoe volledig de genade ons heeft vrijgemaakt.

Maar ook al worden onze ketenen niet opnieuw aangelegd en proeven we niet opnieuw de bitterheid van gevangenschap, toch is tuchtiging "geen reden tot blijdschap, maar tot droefheid" (Hebreeën 12:11). En omdat ze droevig is, ontmoedigt en verzwakt ze ons soms. Dan kunnen we niet evenveel dienen of evenveel verdragen voor God als we anders hadden gedaan. Bij de eerste klap voelen we dat altijd, want we zijn mensen van vlees, en het vlees geeft mee. "De geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak" (Mattheüs 26:41). En dat duurt een behoorlijke tijd, korter of langer, afhankelijk van ons karakter of de bijzonderheden van de beproeving.

Daarom is beproeving vaak meer een tijd van voorbereiding op dienst dan een tijd van werkelijke dienst. Behalve dan dat geduld ook dienst is, want "ook zij dienen die alleen maar stilstaan en wachten." (Lees ook Deuteronomium 10:8) Laten we ons daarom niet ergeren en niet neerslachtig zijn, omdat we een tijdlang niet in staat zijn tot vurige dienst. Laat het genoeg zijn om te weten: we bereiden ons hierop voor. En als de last wordt opgetild of lichter wordt, dan rennen we met snellere voeten. Dan werken we met vollere kracht en met een vrijer hart.

We kunnen hier niet verwachten helemaal vrij te zijn van verdriet. Een zekere mate van beproeving is altijd nodig om ons eraan te herinneren dat dit niet onze rustplaats is — dat dit de nacht is en niet de dag. Maar toch zijn die tussenpozen van kalmte en zonneschijn kostbare tijden. Tijden van zegen. Tijden van dienst. Tijden om sneller te lopen en meer te doen.

Deze ochtenden hier, die komen na de nachten die zich boven ons samen pakten, zijn heel waardevol. Ze verlichten niet alleen het overbelaste hart, maar het zijn ook tijden waarin we rustig lessen kunnen leren van wijsheid en heiligheid. Lessen die we in de tijd van verdriet over het hoofd hadden gezien of van ons af hadden geduwd. De terugkerende veerkracht van onze geest helpt ons om op te staan uit onze neerslachtigheid, nu het gewicht in zekere mate is opgetild. Een te voortdurende druk van verdriet maakt ons al snel somber, egoïstisch, moedeloos en lui. Het verkleint de kring van wat we zien en met wie we meeleven, en het droogt de bronnen van ons wezen op.

Maar wanneer de vrede terugkeert na een tijd van moeite, lijken we dubbel zo geschikt en gesterkt voor onze taak. De beproeving heeft ons nuchter en rijp gemaakt. Ze heeft ons geleerd "verdrukkingen te lijden als een goed soldaat van Jezus Christus" (2 Timotheüs 2:3). Ze heeft uitwassen weggeschuurd. Ze heeft ons minder egoïstisch gemaakt, minder bekrompen van hart. Ze heeft ons geleerd om met medeleven om ons heen te kijken naar een lijdende wereld en een huilende gemeente.

Het was alsof we een tijdje apart waren genomen naar een stil hoekje of een donkere grot. Vandaaruit konden we, alleen en ongestoord, onopgemerkt uitkijken over de menigten die voorbijkwamen. En nadat we zo geleid waren tot eerlijkere, rijpere oordelen, worden we weer naar buiten gebracht om te handelen. Om onzelfzuchtiger te handelen, met meer ijver, en toch ook standvastiger en nuchterder.

Ons leven, nadat een nacht van beproeving over ons is gegaan, zou een leven moeten zijn van zuiverdere doelen, van een stevigere wandel, van een hoger niveau, van een scherpere en helderdere blik. Zo niet, dan hebben we voor niets geleden.

Tijdens de nacht was veel van wat er gebeurde voor ons verborgen. Maar de ochtend onthult wat de nacht had verstopt. Ze laat ons zien hoe hevig de worsteling was tussen ons en onze God, een worsteling waarvan we ons op dat moment nauwelijks bewust waren. Ze toont ons hoeveel geduld, liefde en trouw God aan ons heeft besteed. Ze laat ons de omvang zien van het kwaad in ons dat de tuchtiging had opgeroepen. Ze brengt ons in een positie om in de praktijk te brengen wat het verdriet ons had geleerd over de leegte en de ellende van de wereld.

Zo werkt de ochtend de lessen van de nacht uit en geeft ze ons de kans om ze in de praktijk te brengen. En zo is de afwisseling van beproeving en rust waaruit ons lot op aarde bestaat, in werkelijkheid niets anders dan een opeenvolging van lessen en mogelijkheden om ze toe te passen. "De ene dag spreekt overvloedig tot de andere, de ene nacht geeft kennis door aan de andere" (Psalm 19:3).

Zo bereidt beproeving ons voor op dienst. Ze sterkt ons, ze maakt ons sterk voor het werk. Ze laat ons zien waarvoor het alleen de moeite waard is om te leven. Zodat we, wanneer de kracht ervan in zekere mate is afgenomen, klaarstaan om opnieuw en harder te lopen. Klaar om de wapens van onze strijd te hanteren met een vastere en bekwamere hand.

Deze tussenpozen van licht zijn dus dé momenten om te werken. Deze voortekenen van de ochtend moeten we koesteren als mogelijkheden die God ons speciaal geeft voor stevige arbeid. Als we ze zo gebruiken, wat zullen ze dan gezegend zijn! Ze zijn kort, want beproeving is ons lot op aarde, niet gemak. Maar dat zou ons juist moeten aansporen tot nieuwe kracht. Want als ze zo kort zijn, hebben we geen enkel moment om te verspillen.

Maar juist hier struikelen zovelen. In de beproeving roepen ze de Heere aan en wijden ze hun leven aan Hem. Door kwaad gerucht en goed gerucht zullen ze Hem volgen. Op de ruwe weg of de gladde weg zullen ze met Hem wandelen. Door arbeid, door opoffering, door waakzaamheid, door kostbare gaven zullen ze hun liefde, ijver en standvastigheid bewijzen! Mooie woorden, en oprecht gesproken! Maar dat waren de woorden van de discipel ook: "Al moest ik met U sterven, ik zal U beslist niet verloochenen!" (Markus 14:31). Hij sprak wat hij werkelijk voelde. Maar toen het moment kwam, was het voornemen nergens te vinden.

Hoofdstuk 5De Morgenster

Het was "heel vroeg in de morgen," terwijl "het nog donker was," dat Jezus opstond uit de dood. Niet de zon, maar alleen de morgenster scheen op Zijn geopend graf. De schaduwen waren nog niet geweken, de inwoners van Jeruzalem waren nog niet wakker. Het was nog nacht — het moment van slaap en van duisternis, toen Hij opstond. En Zijn opstanding verstoorde de sluimer van de stad niet.

Zo zal het ook "heel vroeg in de morgen" zijn, wanneer "het nog donker is" en er niets anders schijnt dan de morgenster, dat het lichaam van Christus, de gemeente, zal opstaan. Net als Hij, zullen Zijn heiligen ontwaken terwijl de kinderen van de nacht en de duisternis nog hun doodsslaap slapen. Bij hun opstanding storen zij niemand. De wereld hoort de stem niet die hen roept, of als zij die hoort, zal zij alleen zeggen: "Het heeft gedonderd" — zoals de ongelovige Joden deden toen de stem van de Vader antwoordde op het gebed van Jezus (Johannes 12:29). Zoals Jezus hen rustig te rusten legde, ieder in zijn eigen stille graf, als kinderen in de armen van hun moeder — zo rustig, zo zacht zal Hij hen wekken wanneer het uur aanbreekt.

Hij is de Morgenster. "Ik, Jezus, heb Mijn engel gezonden om bij u in de gemeenten van deze dingen te getuigen. Ik ben de Wortel en het Nageslacht van David, de blinkende Morgenster" (Openbaring 22:16). En deze naam is Hem niet alleen gegeven vanwege de heerlijkheid van Zijn persoon en de glans van Zijn verschijning, maar ook vanwege het tijdstip waarop Hij zal verschijnen.

De eerste daad bij Zijn verschijning, wanneer Hij komt in heerlijkheid — het eerste teken van Zijn komst, terwijl Hij nog hoog "in de lucht" is — wordt vergeleken met het schijnen van de morgenster. Daarna zal Hij tevoorschijn komen als "de Zon der gerechtigheid," de hele aarde vullend met Zijn glans en de volken overschaduwend met Zijn genezende vleugels (Maleachi 4:2). Maar eerst toont Hij Zich als de Morgenster — vol van de hoop op de dag, maar nog niet de dag zelf; helderder dan alle andere sterren en ze allemaal overtreffend, maar nog niet de Dagster; voorloper van de zon, maar niet de zon; voorspeller van de dageraad, maar niet de dageraad.

Vandaar Zijn belofte aan de overwinnaar: "En Ik zal hem de morgenster geven" (Openbaring 2:28). Dat wil zeggen: Ik zal Mijzelf aan hem geven als de morgenster; Ik zal Mij aan hem tonen als zodanig; Ik zal hem dit voorrecht, deze bijzondere zegen schenken.

We lezen in de Schrift over "de oogleden van de morgen." De morgenster is de eerste straal die onder deze oogleden vandaan schiet wanneer ze zich weer beginnen te openen, zodat het oog van de dag opnieuw de aarde kan verlichten. Alleen zij die vroeg ontwaken, zien het eerste opengaan van deze oogleden, of aanschouwen de morgenster, of ademen de frisheid van de morgen in, of proeven de morgendauw. Zo is het ook met hen over wie gezegd wordt: "Zalig en heilig is hij die deel heeft aan de eerste opstanding." Tot hen komen de levendmakende woorden: "Ontwaak en juich, u die woont in het stof" (Jesaja 26:19). In hun graf vindt de vroegste straal van heerlijkheid zijn weg. Zij drinken de eerste glanzen van de morgen in, terwijl de wolken in het oosten nog maar de zwakste tekenen geven van zijn opgang. De milde geur ervan, de weldadige stilte, de verkwikkende frisheid, de zoete eenzaamheid, de rustige zuiverheid — alles zo plechtig en toch zo vol hoop — dat alles is voor hen. O, wat een verschil met de donkere nacht waar zij doorheen zijn gegaan! O, wat een verschil met het graf waaruit zij zijn opgestaan! En terwijl zij de bedekkende aarde van zich afschudden, de sterfelijkheid van zich werpen en in verheerlijkte lichamen opstijgen om hun Heere te ontmoeten in de lucht, worden zij verlicht en omhoog geleid langs het onbekende pad door de stralen van die Morgenster. Die Ster leidt hen, zoals de ster van Bethlehem dat deed, naar de aanwezigheid van de Koning.

Er lijken meer dan één periode te zijn (als zulke korte tijdspannen zo genoemd mogen worden) die zich voor ons openen wanneer de Heere komt. Zoals er meer dan één toneel en meer dan één fase is in "de dag van de Heere," zo zijn er ook meer dan één periode. En het is boeiend om deze te bekijken in verband met de morgenster.

De hele tijd tot aan het moment van Zijn verschijning wordt als nacht gerekend. Dan veranderen de tonelen, en stap voor stap wordt de dag met zijn volle zonneschijn binnengebracht. Eerst is er de periode van de Morgenster, waarin de gestorven heiligen ontwaken en de levende heiligen veranderd worden. Dan wordt wat in vergankelijkheid gezaaid is, opgewekt in onvergankelijkheid; wat in oneer gezaaid is, wordt opgewekt in heerlijkheid; wat in zwakheid gezaaid is, wordt opgewekt in kracht; wat een natuurlijk lichaam gezaaid is, wordt opgewekt als een geestelijk lichaam. En dan zullen zij die lang in het stof gewoond hebben, ontwaken en zingen. In ieder land hebben zij een graf gevonden, en ieder land geeft nu het slapende stof terug. Zij komen tevoorschijn "getooid met heilig sieraad; uit de baarmoeder van de dageraad," als de tienduizend maal tienduizend dauwdruppels van de nacht, zichtbaar gemaakt door de morgenster en fonkelend in zijn verreikende glorie (Psalm 110:3; Jesaja 26:19). Het is lang geleden dat "licht is uitgezaaid voor de rechtvaardige" (Psalm 97:11), en dit is de eerstelingsvrucht van de oogst.

Vervolgens is er de periode van de schemering. Dit is de tijd wanneer "het licht niet helder en niet donker zal zijn," als "de dageraad die zich over de bergen verspreidt" (Joël 2:2). Dan is de laatste strijd begonnen; dan breekt de Heere met Zijn ijzeren staf Zijn vijanden in stukken als het werk van een pottenbakker. Dan komt Hij uit Zijn plaats om de bewoners van de aarde te straffen voor hun ongerechtigheid. Dan voert Hij, met al Zijn heiligen, het ontzaglijke oordeel uit: Hij verlost Israël, vernietigt de antichrist, verwoest de wereld met zware rampspoed en louterend vuur. "Nog vóór de morgen is hij er niet meer," zegt de profeet, wanneer hij de ondergang van de grote vijand van Israël en de gemeente voorzegt (Jesaja 17:14).

Vervolgens is er de morgen. De vijand is verdwenen; elk wrak dat ofwel zijn heerschappij ofwel zijn vernietiging markeerde, is weg. Het aangezicht van de aarde is vernieuwd, de storm is tot rust gekomen, en de heerlijkheid van een onbewolkte zon en een smetteloos uitspansel doet de schepping zingen van vreugde. De stem van de Geliefde klinkt: "Sta op, Mijn vriendin, Mijn allermooiste, en kom! Want zie, de winter is voorbij. De regentijd is over, helemaal voorbijgegaan. De bloemen laten zich zien op het land, de zangtijd is aangebroken, het koeren van de tortelduif wordt in ons land gehoord. De vijgenboom brengt zijn jonge vruchten voort, de bloeiende wijnstokken geuren. Sta op, Mijn vriendin, en kom, Mijn allermooiste!" (Hooglied 2:10-13).

Ten slotte is er de dag in zijn volle helderheid. Want het pad van deze Rechtvaardige is als een stralend licht dat meer en meer schijnt tot de volle dag. Zo'n dag heeft de aarde nog nooit gezien. Op die dag wacht zij in geduldig vertrouwen, terwijl zij ondertussen hard worstelt met de duisternis en moeite doet om haar lang en droevig gewicht van ellende van zich af te werpen.

Het is alsof de heerlijkheid van de Heere, wanneer zij voor het eerst in het zicht van de aarde komt, zich in de verte toont als de morgenster — een zeer welkom en hoopvol teken, meteen herkend door hen die het ware licht van de wereld kenden en die in vroegere dagen vaak verlangend hadden uitgezien naar de Ster van Jakob. Vervolgens is het alsof diezelfde heerlijkheid, wanneer zij de aarde nadert, zich toont in ontzagwekkende majesteit als het teken van de Mensenzoon, bij het zien daarvan rouwen alle stammen van de aarde (Mattheüs 24:30; Openbaring 1:7). Want zoals de HEERE bij de morgenwake in de vuur- en wolkkolom neerzag op het leger van de Egyptenaren en hen in verwarring bracht (Exodus 14:24), zo zullen, wanneer Hij komt met de wolken, "alle stammen van de aarde rouw over Hem bedrijven." Vervolgens is het alsof diezelfde heerlijkheid van de Mensenzoon, nog dichterbij komend, haar bestemde positie inneemt en haar slippen uitspreidt over de aarde, zoals de wolkkolom dat deed over de tenten van Israël. Ten slotte is het alsof deze heerlijkheid, deze grotere Shekinah-glans, zich toont als de Zon der gerechtigheid, met genezing onder Zijn vleugels. Daarmee geneest Hij de volken, zodat de inwoner niet meer zal zeggen: "Ik ben ziek." Daarmee geneest Hij de aarde, zodat de vloek op de vlucht slaat. Daarmee geneest Hij de lucht, zodat deze niet langer vergiftigt. Dan zal dag tot dag het woord verkondigen op een manier die nooit eerder gehoord is. Dan zal hun lijn over de hele aarde uitgaan en hun woorden tot aan het einde van de wereld. Wanneer uit dat "tabernakel dat Hij voor de Zon heeft opgericht," die Zon zal tevoorschijn komen als een bruidegom uit zijn slaapkamer, blij als een held om het pad te lopen. Dan zal het woord in vervulling gaan dat geschreven staat: "En zie, de heerlijkheid van de God van Israël kwam uit de richting van het oosten, en Zijn geluid was als het geluid van vele wateren, en de aarde werd verlicht door Zijn heerlijkheid" (Ezechiël 43:2).

Met al deze dingen achtereenvolgens hebben de heiligen te maken, vanaf het moment dat zij uit hun graven worden gewekt door de eerste stralen van de Morgenster, om deel te hebben aan de eerste opstanding. Maar het is alleen het eerste van deze dingen dat we nu beschouwen.

De belofte "aan wie overwint" is: "En Ik zal hem de morgenster geven" (Openbaring 2:28). Van alle zegeningen die door die ster worden gesymboliseerd of aangeduid, wordt hij deelgenoot gemaakt. De eerste streep van de dageraad is voor hem. Hij wordt uit het stof geroepen om de morgen te ontmoeten nog voordat één straal ervan de aarde heeft geraakt. De eerste glimp van de langverwachte heerlijkheid zullen zijn ogen zien, terwijl andere ogen in duisternis blijven. In dit eerste teken van een komende Heere zal zijn ziel zich verblijden. Bij dit eerste geluid van de stem van de terugkerende Bruidegom, zal hij met bereidwillige liefde uitgaan. Het eerste wat zijn ogen zullen zien bij het ontwaken uit het graf, zal de Ster van Jakob zijn.

Dit voorteken van een betere dag voor de schepping is het deel van de heiligen. De verlossing van de schepping is nabij. De tijd van "de openbaring van de kinderen van God" is gekomen. Nu, getooid in licht, zelf kinderen van het licht, zullen zij stralen als de glans van het uitspansel en als de sterren voor eeuwig en altijd. Nu, veranderd naar het beeld van de Morgenster — zelf morgensterren — bereiden zij zich voor om samen te zingen over de nieuwe schepping, wanneer haar fundamenten zullen worden vastgelegd en haar hoeksteen geplaatst door Hem Die alle dingen nieuw zal maken. De dood is nu verslonden tot overwinning; het graf is leeggeroofd; de rover is beroofd; as is verruild voor schoonheid; het licht dat gedoofd was, is weer aangestoken; het verdriet gaat over in vreugde; en de duisternis van een korte nacht eindigt in het aanbreken van de eindeloze dag.

Wat betreft hen "die levend overgebleven zijn tot de komst van de Heere" — hoewel zij niet zullen voorgaan aan hen die ontslapen zijn, zullen zij toch niet achterblijven in de zegening. Zij zullen dezelfde voorrechten van de vroege morgen hebben — dezelfde eer, dezelfde heerlijkheid. Hun ogen zullen die Ster aanschouwen; en Hij zal voor hen alles zijn wat Hij is voor hen die "in het stof woonden." Levend in de laatste dagen van een God-loochenende wereld — dagen donker en gruwelijk als die van Noach of van Lot — hun rechtvaardige zielen dag na dag gekweld door goddeloosheid "die niet kan rusten" en aan alle kanten "modder en vuil opwerpt" — gevaar dat nadert, strijd die heviger wordt, vervolging die toeslaat, verdriet dat zich vermenigvuldigt — hoe welkom zal dat teken voor hen zijn! Het verschijnt als hoop wanneer alles hopeloos lijkt en het belooft leven, verfrissing, rust en blijdschap voor de verontruste en wanhopige aarde!

Zoals de bezorgde wachter op een vesting hebben zij verlangd naar de morgen — en hij is eindelijk gekomen! Zoals de verlate reiziger die over heuvel en hei en rots en woestenij en struikgewas trekt, hebben zij bij elke bocht geprobeerd het licht van hun huisraam op te vangen — en het is eindelijk te zien! Zoals de door de storm geteisterde apostel, toen er vele dagen geen zon of sterren verschenen, "verlangden zij naar de dag" en waren zij buitengewoon blij bij de tekenen van zijn nadering. De glinstering van de vuurtoren was tot nu toe hun troost en hun gids geweest. Daardoor hadden zij hun koers bepaald en hun hart bemoedigd. Maar plotseling lijkt het baken weg te zinken, en voor zij het beseffen, is zijn licht verdwenen in de veel groter wordende helderheid van de Morgenster.

Maar over de onvoorbereide en niet-waakzame wereld gaat die Ster op zonder een straal van zegen. Hij gaat alleen op om rampzalig onheil te brengen en een voorteken te zijn van de verwoestingen die op handen zijn. Want zoals de vloed losbarstte toen Noach de ark binnentrad, of zoals het vuur neerdaalde toen Lot Zoar binnenkwam, zo wordt de toorn uitgestort en de deur gesloten wanneer de heiligen worden opgenomen.

Tot dan staat de poort van vrede wijd open, en iedereen wordt naar de veilige kamers gewenkt. De meest onvoorbereide van alle mensenkinderen mag vrij binnengaan; want de genade die uitnodigt maakt geen uitzonderingen en verwelkomt de meest onwaardige. Zij zou graag de zoekers van ijdele vreugde willen weglokken van genoegens die zo ijdel zijn. Zij zou graag het hart willen winnen van de bedroefden, die treuren en toch geen trooster hebben, omdat zij geen God hebben. Zij zou graag de zorgelozen naar een plaats van ware veiligheid willen trekken, voordat de storm losbarst die de sterke fundamenten van de aarde in stukken zal breken.

Kinderen van de aarde! — jullie vooral, van wie verdriet zich vermenigvuldigt en van wie de harten ziek zijn van teleurstelling — geef acht op de genadige waarschuwing. Ga de schuilplaats binnen en wees voor eeuwig veilig. Driedubbel gezegend is dat verdriet en die teleurstelling die jullie uit leugenachtige schuilplaatsen leidt naar de vaste beschutting tegen de storm, die jullie wegroept uit de vreugde van de wereld naar de vreugde van God.

Hoofdstuk 6De morgen

De wachter zei: "De morgenstond is gekomen" (Jesaja 21:12). En hoewel hij ons tegelijk waarschuwt dat er nog nacht komt, verzekert hij ons ook van de morgen. Er komt een morgen, zegt hij — geef daarom de moed niet op. Maar tot de morgen is er nog een nacht — wees dus gewaarschuwd. Zodat je niet verrast of verslagen bent, alsof de belofte gebroken is of je iets vreemds overkomt.

Er kan vertraging zijn, laat hij doorschemeren, vóór de morgen — een donkere vertraging waar we op voorbereid moeten zijn. In die tussentijd roept hij op tot waakzaamheid, want de lengte van de nacht is verborgen en het moment van de dageraad onzeker. We moeten uitkijken, met onze ogen gericht op de heuvels in het oosten. We hebben niets om de uren mee te meten, behalve het leed van de gemeente en het bezwijken van harten.

In die tussentijd moedigt de wachter ons aan om te vragen, om terug te keren, om te komen. Hij verwacht dat we vragen: "Hoe lang nog?" en zeggen: "Wanneer is de nacht voorbij?" Hij gaat ervan uit dat dit is wat mensen doen die werkelijk verlangen naar de morgen. Steeds opnieuw zullen zij terugkeren naar de heuvels van Seïr, om van de wachter te horen wat de belofte is van de dag. Want geen vertrouwdheid met de nacht kan hen ooit verzoenen met het donker, of de morgen minder gewenst en welkom maken.

Het is goed om naar de morgen te verlangen, erop te hopen, ernaar uit te zien, uur na uur te vragen naar tekenen ervan. God heeft ons deze vreugde voorgehouden, en het zou vreemd zijn als we die konden vergeten terwijl zoveel verdriet ons omringt, of onverschillig zouden zijn over de komst ervan. Want de komst van de morgen is de komst van Hem naar wie wij verlangen. Het is de komst van Hem "Die de schaduw van de dood verandert in morgenlicht" (Amos 5:8). Het is de terugkeer van Hem wiens afwezigheid nacht is geweest, en wiens aanwezigheid dag zal zijn. De terugkeer van Hem die de opstanding en het leven is, en die de opstanding met zich meebrengt. De terugkeer van Hem die Heere is van de schepping, en die bevrijding brengt voor de schepping. De terugkeer van Hem die het Hoofd is van de gemeente, en die overwinning en blijdschap brengt voor zijn gemeente.

Alle vreugde, alle rust, alle verkwikkende frisheid van de morgen liggen in Hem besloten. Wanneer Hij verschijnt, verschijnt de dag, verschijnt het leven, verschijnt de vruchtbaarheid. De vloek verdwijnt. De slavernij van het verderf is niet meer. Wolken, stormen, moeiten, verdriet verdwijnen. Het gezicht van de natuur neemt weer de glimlach aan van voor de zondeval. Het is het feest van de aarde, het jubeljaar van de wereld. "Laat de hemel zich verblijden en de aarde zich verheugen, laat de zee bulderen met al wat ze bevat, laat het veld van vreugde opspringen met al wat erin is; dan zullen al de bomen van het woud vrolijk zingen voor het aangezicht van de HEERE, want Hij komt om de aarde te oordelen. Hij zal de wereld oordelen in gerechtigheid en de volken met Zijn trouw" (Psalm 96:11-13; 98:7-9).

Op deze morgen wordt al lang gewacht. Eeuw na eeuw heeft hij het oog van de gemeente getrokken en haar hoop gevestigd. Op de belofte ervan heeft haar geloof gerust, en haar gebeden zijn uitgegaan om de komst ervan te bespoedigen. Hoewel nog ver weg, is hij al waargenomen en heeft men zich erin verheugd als de zekere voltooiing waar alles naartoe beweegt, volgens het voornemen van de Vader. "Er komt een morgen" — dat is het woord van troost dat in het beladen hart van menig heilige is thuisgebracht, wanneer hij op het punt stond om met David te zeggen: "Ik ben eenzaam," of met Jeremia: "Hij heeft mij in duistere plaatsen gezet, als hen die allang dood zijn."

Laten we even stilstaan bij een paar van deze verwijzingen naar de morgen in het Oude Testament. Laten we beginnen met Psalm 30.

David had in verdriet geleefd, en als hij daaruit komt, maakt hij zijn troost bekend aan de heiligen: "Zing psalmen voor de HEERE, gunstelingen van Hem! Loof Hem ter gedachtenis aan Zijn heiligheid. Want een ogenblik duurt Zijn toorn, maar een leven lang Zijn goedgunstigheid; overnacht 's avonds het geween, 's morgens is er gejuich" (Psalm 30:5-6). De voorsmaak van die morgen had hij al geproefd, maar de morgen zelf zag hij nog voor zich. Dan is de vreugde gekomen. Dan kan hij zeggen (vers 12): "U hebt voor mij mijn rouwklacht veranderd in een reidans, U hebt mijn rouwgewaad losgemaakt en mij met blijdschap omgord." Maar het is de stem van een grotere dan David die in deze psalm klinkt. Het is een van Christus' opstandingspsalmen, zoals Psalm 18 en 116. Hij werd "verhoogd," zodat zijn vijanden niet over hem konden juichen. Hij riep en werd "genezen." Zijn ziel werd uit het graf opgehaald. Er was toorn over Hem "voor een ogenblik," toen Hij als plaatsvervanger van de zondaar de vloek van de zondaar droeg. Maar in de goedgunstigheid van de HEERE was "leven." Hij had een nacht van geween, een nacht van "sterk roepen en tranen," toen zijn ziel "zeer bedroefd was, tot de dood toe," en toen Hij onder de golven van dat verdriet zonk en zijn geest overgaf in de handen van de Vader. Maar het was niet langer nacht. De morgen kwam, en met de morgen de vreugde. Uit het graf komend, liet Hij al zijn verdriet achter: zijn rouwgewaad werd afgelegd en Hij stond op "met blijdschap omgord." Hij vond de morgen en de vreugde — en Hij is "de eersteling van hen die ontslapen zijn." Zijn opstanding was de opstanding van zijn heiligen. Er was een morgen voor Hem, en daarom zal er een morgen zijn voor ons — een morgen stralend van opstandingsheerlijkheid.

Laten we vervolgens Psalm 49 nemen. Dit zijn de woorden van Christus, zoals blijkt uit het aanhalen van vers 4 in Mattheüs 13:35. Hij roept de hele wereld op om te luisteren. Hij "spreekt wijsheid," want Hij is de Wijsheid. Hij wijst op de leegheid van rijkdom en het onvermogen ervan om een ziel te verlossen — en wie wist beter dan Hij wat voor een losprijs er nodig was? Hij ziet mensen doorgaan in hun goddeloosheid, zelfvertrouwen en ijdele roem. Hij verkondigt hun dwaasheid en schuld, en spreekt over hen als ongeneeslijk van geslacht op geslacht. Hij stelt het einde van de goddelozen tegenover dat van de rechtvaardigen: "Als schapen zet men hen in het graf" — begraven, vergeten, onbetreurd. "De oprechten zullen in de morgen over hen heersen" (Psalm 49:15). De morgen brengt dus heerschappij voor de rechtvaardigen — verlossing uit de macht van het graf. Hierin verheugde Jezus zich, en hierin mogen wij ons verheugen. De vreugde van de morgen was Hem voorgehouden; het is dezelfde vreugde die ons voorgehouden wordt. Heerschappij in de morgen is waar wij naar uitzien — delen in de eerste opstanding, waarvan zij die eraan deelhebben leven en regeren met Christus.

Kijk vervolgens naar Psalm 46. Het is de uiting van het geloof van de getrouwen in Israël, in de tijd van "Jakobs benauwdheid." De aarde wordt geschud (vers 2, vergelijk met Haggaï 2:6 en Hebreeën 12:26-27); de zee en de golven bruisen (vers 3, vergelijk met Lukas 21:25) — maar er is een rivier waarvan de stromen hen verblijden. God is in haar midden. Sterker nog: "God zal haar helpen bij het aanbreken van de morgen" (Psalm 46:6), net zoals Hij in de morgenwake vanuit de vuurkolom neerzag en de Egyptenaren in verwarring bracht. Dan worden de heidenen verstrooid door zijn stem — Hij veegt elke vijand weg, Hij doet oorlogen ophouden en verheft zichzelf over de volken als Koning der koningen, "verhoogd op de aarde." Hieruit leren we dat de morgen bevrijding brengt van gevaar, overwinning op vijanden, vernieuwing van de aarde, vrede voor de volken, en de vestiging van de heerlijke troon van de Messias. Wat een morgen van vreugde moet dat zijn — voor de gemeente, voor Israël, voor de hele aarde! Opstanding voor de gemeente, herstel voor Israël, vernieuwing voor de aarde!

Kijk naar Psalm 110. We zien Jezus aan de rechterhand van de HEERE — wachtend tot zijn vijanden gemaakt zijn tot een voetbank voor zijn voeten. En dan zal Hij die zei "Zit," zeggen: "Sta op" (Psalm 82:8). Hij zal nog heerschappij hebben op aarde en zitten op de troon van zijn vader David. In plaats van "een tegensprekend volk," zoals Hij had in de dag van zijn zwakheid, zal Hij "een gewillig volk hebben op de dag van zijn kracht" — allemaal bekleed met de schoonheid van heiligheid, talrijker en stralender dan de dauw uit de schoot van de morgen. Gewilligheid, schoonheid, heiligheid, glans, menigte — dit zal zijn volk kenmerken in die morgen van vreugde die zijn komst zal brengen. "De dauw," zegt iemand, "valt het rijkelijkst rond het aanbreken van de dageraad, en verkwikt met zijn talloze druppels de bladeren en planten en grassprietjes waarop hij rust. Zo zullen de heiligen van God, voortkomend uit hun onzichtbare verblijfplaatsen, uit de schoot van de morgen, de wereld verkwikken met hun zegenrijke invloed. Daarom worden zij vergeleken met de dauw, want de hele natuur is door God zo gemaakt dat zij getuigt van die dag van wedergeboorte die dan zal aanbreken."

Lees ook "de laatste woorden van David" (2 Samuël 23:1-4), waarin, net als in Psalm 72, "de gebeden van David voltooid" of samengevat worden. "Er komt een Heerser over de mensen, een Rechtvaardige, een Heerser in de vrees van God. Hij is als het licht van de morgen, wanneer de zon opgaat, een morgen zonder wolken; als de glans na de regen, die groen laat opkomen uit de aarde" (2 Samuël 23:3-4). Niet eerder dan wanneer die Rechtvaardige komt, breekt de morgen aan, want Hij is het licht ervan. Van zijn aangezicht zal dat licht uitstralen waarin de hele aarde zich zal verheugen. Dan zal het donker van de lange nacht verdwijnen, en de korte verdrukking uit de tijd van zijn afwezigheid vergeten worden in de overvloedige zegen van zijn eeuwige aanwezigheid.

Laten we horen hoe de bruid in het Hooglied verwijst naar diezelfde morgen. Zij verheugt zich in de verzekerde liefde van de Bruidegom, en haar verlangens zijn geen vragen over de relatie waarin zij tot Hem staat. Dat is voor haar een uitgemaakte zaak, want zij heeft geproefd dat de Heere genadig is. "Mijn Liefste is van mij en ik ben van Hem." Welke richting nemen haar verlangens dan? Haar ogen zijn gericht op de heuvels, waarover zij Hem verwacht te zien komen als een gazelle. Zo smeekt zij Hem niet te dralen: "Kom haastig, mijn Liefste, en wees als een gazelle of als het jong van een hert op de bergen met specerijen" (Hooglied 8:14). Zo ziet zij ook uit naar de morgen van vollere vreugde, terwijl zij al geniet van de tegenwoordige gemeenschap: "Die de kudde weidt tussen de lelies, tot de wind van de dag opsteekt en de schaduwen vluchten" (Hooglied 2:16-17). En zo verlangt de Bruidegom zelf — als men zo mag spreken — ook naar de dag vanwege de eenzaamheid van de nacht, en besluit Hij de heuvels te beklimmen, waar Hij niet alleen de fijnste geuren zal inademen, maar ook de eerste glimp van de dageraad zal opvangen: "Tot de wind van de dag opsteekt en de schaduwen vluchten, zal Ik naar de mirreberg gaan, naar de wierookheuvel" (Hooglied 4:6). Laten wij Hem daar in geloof ontmoeten op die heuvel, en met Hem waken in hoop — maar steeds onthoudend dat de vreugde die het geloof hier geeft, hoezeer ook troostend, niet de blijdschap is van het bruiloftsmaal, niet de zegen van de bruiloftsdag. Want Hijzelf zegt, terwijl Hij zijn discipelen vertelt: "Zie, Ik ben met u alle dagen," ook dit: "Ik zeg u dat Ik van nu aan van de vrucht van de wijnstok niet zal drinken tot op de dag wanneer Ik die met u nieuw zal drinken in het Koninkrijk van Mijn Vader" (Mattheüs 26:29).

Zo zien we allerlei soorten vreugde binnen de kring van deze morgen gebracht. Het is een morgen van vreugde, omdat het de morgen is die wordt ingeluid door Hem die zei: "Deze dingen heb Ik tot u gesproken, opdat Mijn blijdschap in u zal blijven en uw blijdschap volkomen zal worden" (Johannes 15:11). Door Hem "bij Wiens aangezicht overvloed van blijdschap is, en lieflijkheden zijn in Zijn rechterhand, voor eeuwig" (Psalm 16:11). Maar laten we letten op de verschillende soorten vreugde en de verschillende beelden waarmee ze worden aangeduid.

Er is de vreugde van bevrijding uit overweldigend gevaar. Dit was de vreugde van de Joden toen hun tegenstander omkwam en Mordechai werd verhoogd: "Bij de Joden was er licht en blijdschap, vreugde en eer" (Esther 8:16). Zo zal de vreugde van de gemeente zijn op de morgen van haar grote bevrijding. Er is de vreugde van ontsnapping uit gevangenschap en terugkeer uit ballingschap, die Israël deed voelen "als mensen die droomden." Zo zal de vreugde van de gemeente zijn wanneer haar lange gevangenschap voorbij is: "Toen werd onze mond vervuld met lachen en onze tong met gejuich... Wie met tranen zaaien, zullen met gejuich maaien" (Psalm 126:2,5). Er is de vreugde van de oogst (Jesaja 9:3), en zo zal de vreugde van de gemeente zijn. Er is de vreugde van een moeder wanneer haar weeën voorbij zijn en het kind geboren is in de wereld (Johannes 16:21). Met zulke vreugde zullen wij ons verheugen, en niemand neemt onze vreugde van ons af. De vreugde die voor ons bewaard wordt is rijk en overvloedig; zij zal blijven en verzadigen. Het is de vreugde van de morgen — een lange, blije dag voor ons, geen avond met haar langer wordende schaduwen, geen nacht met haar kilte en donker. "En daar zal geen nacht zijn, en zij hebben geen lamp en ook geen zonlicht nodig, want de Heere God verlicht hen. En zij zullen als koningen regeren in alle eeuwigheid" (Openbaring 22:5).

Het vooruitzicht van deze morgen — deze "morgen van vreugde" — sterkt en bemoedigt ons onder al onze verdrukking. Als deze morgen onzeker zou zijn, wat zou de nacht dan donker lijken! Hoe moeilijk zou het voor ons zijn om niet te bezwijken aan moedeloosheid en wanhoop! Maar de gedachte aan de morgen geeft ons kracht en moed. We kunnen de storm tegemoet treden, want erachter ligt de stilte. We kunnen het afscheid verdragen, want de hereniging is niet ver. We kunnen het ons veroorloven om te huilen, want de traan zal spoedig worden afgewist. We kunnen waken bij het langdurige ziekbed, want spoedig zal de bewoner niet meer zeggen: "Ik ben ziek." We kunnen rustig in het graf kijken van begraven liefde en gekoesterde hoop, want de opstanding schijnt erachter. De dingen mogen hier tegen ons zijn, maar hierna zijn ze vóór ons. Het hier is slechts een uur; het hierna is een hele eeuwigheid.

Maar voor de wereld — de achteloze, genotjagende wereld — is zulke verlichting er niet in hun donkere uren van verdriet. Er komt geen morgen voor hen. Hun zon gaat onder, maar komt niet weer op. Hun leven gaat ten onder in duisternis, zonder hoop. Het is nacht — nacht, oneindig en eindeloos, voor hen. "De diepste duisternis voor eeuwig!" Geen genezing van hun wonden, geen afwissen van hun tranen, geen verbinding van hun gebroken harten! Zij verwerpen het oneindige offer, zij spelen hun dag van verlossing voorbij, en hun geschiedenis eindigt in oordeel en de tweede dood. "Als zij niet overeenkomstig dit woord spreken, zal er voor hen geen dageraad zijn" (Jesaja 8:20). Dit woord, dat "onder hen verkondigd is" (1 Petrus 1:25), verachten of bespotten zij, en het oordeel haalt hen in. Daarom, zegt dezelfde profeet: "Daarom zal er onheil over u komen. Wanneer het aan de dag treedt, zult u niet weten" (Jesaja 47:11). Een kwaad zonder bevrijding, een nacht zonder morgen — dat is hun deel!

Droevig slot van een levenlang tobben! Vreugde hebben zij nooit gekend, hoewel de volle beker hun vaak is aangereikt door God, en zij gedrongen werden om te drinken! Want wat is elke boodschap, elke oproep, elke waarschuwing anders dan God die tegen hen zegt: "Kom, deel in mijn liefde, kom, proef mijn vreugde!" Verdriet hebben zij wél gekend, want hoe konden zij dat missen in zo'n wereld? Zware lasten, scherp leed, bittere herinneringen, donkere zelfvragen — "Wie ben ik, en wat zal er van mij worden?" — dit alles, binnenstromend in een ziel die geen God heeft, neerdalend in een hart dat geen uitweg heeft voor zijn verdriet in de schoot van een Heiland, is genoeg om de bronnen van het leven te doen opdrogen. Toch is dit alles nog maar het begin van de smarten! Er is een nog vollere beker die hun te drinken gegeven zal worden — eeuwige bitterheid! Dan zou het hart willen breken, maar kan het niet. Want het verdriet is even eeuwig als het oneindig is. Zij zullen de dood zoeken, maar niet kunnen vinden; want de tweede dood is de dood die nooit sterft.

Hoofdstuk 7De overwinning op de dood

De uitkomst van het gevecht tussen de heiligen en de dood werd beslist toen de Heere opstond. Hij ontmoette de vijand op zijn eigen terrein en overwon. Hij ging het paleis van de schrik des doods binnen en greep de sterke man vast. Terwijl Hij naar buiten kwam, schudde Hij diens woning tot op de fundamenten en nam de poorten met Zich mee. Zo gaf Hij te kennen dat Hij zou terugkeren om Zijn overwinning te voltooien — door de sterke van zijn bezit te beroven en hem de schatten te ontnemen die hij zo lang had bewaard: het stof van de slapende heiligen.

Het beroven van de sterke begint bij de opstanding. Daar hebben we al over gesproken in het algemeen. Maar de Schrift gaat er zo uitgebreid op in, dat er meer over gezegd moet worden. Het is een hoop die zo rijk is aan troost voor ons — vreemdelingen in een stervende wereld — en toch zo weinig gewaardeerd, dat we er niet zomaar aan voorbij mogen gaan.

Laten we ernaar kijken vanuit het gezichtspunt waarin de apostel het voor ons uitspreidt in het vijftiende hoofdstuk van zijn eerste brief aan de Korintiërs.

Het beeld dat hij daar voor ons schildert, is er een van heerlijkheid en vreugde. Het is een ochtendlandschap dat helder afsteekt tegen de nacht en het verdriet van nu. Het trekt het gordijn opzij dat ons zo vurig verlangde erfdeel verborgen houdt. Vanaf onze uitkijkheuvel zien we de schoonheid van het land dat zo snel het onze zal zijn — vlakten rijker dan Saron, dalen vruchtbaarder dan Sibma, bergen mooier dan de Karmel of de Libanon. Het straks en het nu, het daar en het hier, zijn zo anders. Hier het sterfelijke, daar het onsterfelijke. Hier het vergankelijke, daar het onvergankelijke. Hier het aardse, daar het hemelse. Hier heerst de dood, daar is de dood verslonden tot overwinning. Hier verslindt het graf zijn prooi. Daar komt de plunderaar van het graf tevoorschijn in opstandingskracht. Hij eist elk deeltje heilig stof op. Hij maakt het werk van de dood ongedaan. Hij plundert de plunderaar. Wat in smaad was neergelegd, brengt Hij tevoorschijn in schoonheid. Wat in schande was gezaaid, bekleedt Hij met eer.

"De bazuin zal klinken en de doden zullen als onvergankelijke mensen opgewekt worden, en ook wij zullen veranderd worden!" (1 Korinthe 15:52). Dit alles "in een ondeelbaar ogenblik, in een oogwenk." Andere veranderingen gaan geleidelijk. Deze is plotseling. Er is eb en vloed. Er is opgroeien tot volwassenheid en afnemen tot ouderdom. Er is het langzame opengaan van lente tot zomer en van zomer tot herfst. Maar deze verandering is anders dan al die andere. Ze vindt in één keer plaats — als de flits van de bliksem, als een oogwenk. Hij Die sprak en het was er, zal opnieuw spreken en het zal geschieden. Hij Die zei: Laat er licht zijn, en er was licht — Hij zal spreken, en licht zal tevoorschijn komen uit de dikke duisternis van het graf.

"Dit vergankelijke moet zich met onvergankelijkheid bekleden!" (1 Korinthe 15:53). Alles wat sterfelijk is, wordt afgelegd. Al haar omhulsels van vergankelijkheid, al haar overblijfselen van oneer — weg ermee. Elk deeltje kwaad wordt uit ons geschud. "Dit vernederd lichaam" (Filippenzen 3:21) wordt veranderd naar de gelijkenis van het heerlijke lichaam van de Heere. We kwamen deze wereld binnen als sterfelijke wezens. Ons hele leven lang werden we steeds grondiger sterfelijk en vergankelijk. Het graf bezegelde dit alles en verkruimelde ons tot gewone aarde. Maar dan klinkt de bazuin en dit alles is voorbij. De sterfelijkheid valt af. Alles wat daarbij hoort, wordt achtergelaten. Geen vuil of ziekte meer in ons lichaam. We kunnen dan ziekte, pijn en dood tarten. We zeggen tegen ons lichaam: heb geen pijn meer. Tegen onze ledematen: wees niet meer moe. Tegen onze lippen: wees niet meer droog. Tegen ons oog: wees niet meer zwak.

"Dood, waar is uw prikkel?" (1 Korinthe 15:55). Hij die de macht over de dood heeft, is de duivel, de oude slang. Hij kwelt ons hier. De zonde gaf hem zijn prikkel en de wet gaf de zonde haar kracht. Maar nu de zonde vergeven is en de wet verheerlijkt, is de prikkel eruit getrokken. Het steken begint bij onze geboorte. Want het hele leven lang is er één onafgebroken gevecht met de dood, totdat de dood voor een tijd overwint en wij onder zijn macht vallen. Maar de buit zal van de machtige worden afgenomen. Zijn slachtoffers worden voor altijd gered. Nu is de zonde voorbij — wat is er geworden van de prikkel van de dood? Haar scherpte, haar pijn, haar macht om te doden? Ze kan de onsterfelijke en onvergankelijke niet raken!

"Graf, waar is uw overwinning?" (1 Korinthe 15:55). Een overwinnaar ben je al die tijd geweest. Nooit verslagen. Je koers één aanhoudende triomf. De bondgenoot van de dood, altijd in zijn voetsporen. Je sloeg het slachtoffer niet alleen neer, je verslond het. Je sleepte het mee in je hol en verteerde het bot voor bot, tot elk deeltje tot stof was verkruimeld. Alsof je de overwinning zo zeker wilde maken dat een ommekeer onmogelijk zou zijn. Toch zijn je overwinningen voorbij. Het tij is gekeerd in een oogwenk. Kijk naar deze oprijzende menigten — je kunt ze niet langer vasthouden. Je dacht dat ze je buit waren, maar ze waren je slechts voor een kort moment in bewaring gegeven. Zie deze heiligen! Zonder één vlek. Niet één smet waarop jouw prikkel zich kan vasthechten. Niet één zwakheid die je zou bemoedigen om opnieuw op een overwinning te hopen. Al je daden van zesduizend jaar, in één ogenblik ongedaan gemaakt! Niet één litteken van al je wonden. Geen spoor, geen ontsiering, geen smet — alles volmaaktheid, eeuwige schoonheid! En kijk naar die andere heiligen, ook verheerlijkt! Zij hebben de dood niet geproefd. Zij zijn niet afgedaald in het graf. Over hen heb je geen macht gehad. Tevergeefs heb je oorlog tegen hen gevoerd. Zij hebben geen ontbinding gezien. Zij blijven als gedenktekens dat je niet onoverwinnelijk was. Zij hebben jouw macht getrotseerd, en nu zijn ze buiten je bereik!

Ja, dít is overwinning! Niet stiekem ontsnappen uit de handen van de vijand — hem overwinnen! Niet de vijand omkopen om ons te laten gaan. Het is een openlijke, triomfantelijke overwinning. Een overwinning die de vijand niet alleen op de vlucht jaagt en beschaamt, maar hem verslindt. Behaald in gerechtigheid, ten behoeve van hen die eens "rechtmatige gevangenen" waren. En de overwinnaar, wie is hij? Niet wij, maar onze Broeder-Koning. Zijn zwaard trof de machtige. Onder Zijn schild zijn wij als overwinnaars tevoorschijn gekomen. De krans is van Hem, niet van ons. Wij zijn de trofeeën, niet de overwinnaars. Hij overwon. Hoe? Door Zich te laten overwinnen! Hij trok de prikkel uit de dood. Hoe? Door die prikkel in Zichzelf te laten steken! Hij dwong het graf zijn greep los te laten. Hoe? Door af te dalen in zijn gebied en ermee te worstelen in de grootheid van Zijn kracht. Hij bracht de wet die tegen ons was, aan onze kant. Hoe? Door de wet alles te geven wat zij verlangde, zodat zij niets meer kon vragen van Hem of van ons.

Hoe volkomen leek de overwinning over ons een tijdlang! En toch, hoe volkomen is de ommekeer! Deze vijanden zijn niet alleen overwonnen, maar meer dan overwonnen. Geen spoor van hun eerdere overwinningen blijft over. We leven niet alleen, maar zijn onsterfelijk gemaakt. We zijn niet alleen gered uit het graf, maar voor altijd onvergankelijk gemaakt.

Overwinning is ons wachtwoord. We gingen de strijd in met de zekerheid van de uiteindelijke overwinning. Door Hem Die zei: "Ik ben de Opstanding en het Leven; wie in Mij gelooft, zal leven, ook al was hij gestorven, en ieder die leeft en in Mij gelooft, zal niet sterven in eeuwigheid" (Johannes 11:25-26). Door Hem Die aan al Zijn beloften dit toevoegde: "en Ik zal hem doen opstaan op de laatste dag" (Johannes 6:40). Toen we zwaard en schild opnamen, waren we zeker van succes. We konden roemen bij het aantrekken van de wapenrusting, zoals hij die haar aflegt in triomf. Overwinning was ons wachtwoord tijdens elk gevecht, zelfs het hardste en pijnlijkste. Overwinning was ons wachtwoord op het sterfbed, in het donkere dal, toen we afdaalden in het graf. Overwinning zal ons laatste wachtwoord zijn wanneer we tevoorschijn komen uit het graf, de sterfelijkheid achter ons latend, opvarend naar de heerlijkheid.

"Dan zal de Heere HEERE de tranen van alle gezichten afwissen" (Jesaja 25:8; 30:19; 35:10; 60:20; Jeremia 31:12; Openbaring 7:17; 21:4). We zullen niet meer huilen. De sporen van vroegere tranen zijn uitgewist. Tranen van angst, tranen van afscheid, tranen van rouw, tranen van tegenspoed, tranen van hartverscheurend verdriet — ze zijn vergeten. We kunnen niet meer huilen. De bron van tranen is opgedroogd. God onze Heere wist de tranen weg. Het is niet de tijd die het verdriet van de heiligen geneest of hun tranen droogt. Het is God. God Zelf. God alleen. Dit houdt Hij voor Zichzelf, alsof het Zijn bijzondere vreugde is. De enige toevlucht van de wereld in verdriet is de tijd of het plezier. Maar de toevlucht van de heiligen is God. Dit is de ware genezing van de wond. De verzekering dat tranen die eenmaal door God zijn weggewist, niet opnieuw kunnen vloeien.

"De smaad van Zijn volk zal Hij wegnemen van heel de aarde" (Jesaja 25:8). Zoals Hij dit voor Israël zal doen, zo ook voor de gemeente. Smaad, schande en vervolging zijn het lot van de gemeente op aarde geweest. De wereld haatte de Meester en ze hebben de dienaar gehaat. "De smaad van Christus" (Hebreeën 11:26) is een welbekende smaad. Schande om Zijn Naam is wat Zijn heiligen hebben doorstaan, en zullen doorstaan tot Hij terugkomt. Maar dit alles wordt omgekeerd. Spoedig houdt de spot van de wereld op. Ze zullen niet meer honen, niet meer haten, niet meer lasteren en onze namen niet meer als slecht verwerpen. Eer kroont de heiligen en hun vijanden worden beschaamd. Het is slechts één dag van smaad voor mensen, en dan een eeuwigheid van heerlijkheid in de tegenwoordigheid van God en van het Lam. Dan zal de naam van heilige een naam van eer zijn, op aarde en in de hemel.

Waarom deinzen we dan terug voor de smaad van de wereld? Het is op zijn hoogst een ademtocht, en het zal zo snel ophouden. Waarom je niet verheugen dat we waardig geacht worden smaad te lijden voor de Naam van Jezus? Alles wat ons hier treft "weegt niet op tegen de heerlijkheid die aan ons geopenbaard zal worden" (Romeinen 8:18). De ochtend, en de heerlijkheid die zij meebrengt, zal meer dan genoeg vergoeding bieden. Laten we goede moed houden en voortgaan — door kwaad gerucht en door goed — met het oog op de beloning.

"De schepping zelf zal bevrijd worden van de slavernij van het verderf om te komen tot de vrijheid van de heerlijkheid van de kinderen van God" (Romeinen 8:21). De ochtend die voor ons de opstanding brengt, brengt voor de schepping het herstel. Bevrijding voor een zuchtende aarde. Dezelfde Heere Die ons uit het graf brengt, wentelt de vloek af van de schepping. Hij wist de sporen uit van de zonde van de eerste Adam en legt een nieuw gedenkteken neer van de gerechtigheid van de tweede Adam. Gelukkige wereld! Wanneer Satan gebonden is, de vloek uitgewist, de slavernij verbroken, de lucht gezuiverd, de grond gereinigd, het graf geleegd — en de opgestane heiligen de troon van de schepping bestijgen om in gerechtigheid te regeren met de scepter van de rechtvaardige Koning.

De opstanding is onze hoop. Onze hoop in het leven, onze hoop in de dood. Het is een reinigende hoop. Een verblijdende hoop. Ze troost ons wanneer we het stof in het graf leggen van hen die we hebben liefgehad. Ze bemoedigt ons wanneer we de zwakheid van ons eigen lichaam voelen en bedenken hoe snel we zelf in het stof zullen neerliggen. Ze verfrist en verheft wanneer we eraan denken hoeveel kostbaar stof de aarde heeft ontvangen sinds de dag van de rechtvaardige Abel. Wat een zoet woord — opstanding! Het giet leven in elke ader en kracht in elke zenuw, bij het horen alleen al!

Het is niet vleselijk om je over het koude, levenloze lichaam heen te buigen en te verlangen naar de tijd dat juist deze ledematen weer bewegen. Dat die hand de onze weer zal grijpen als vanouds. Dat die ogen weer zullen stralen. Dat die lippen hun onderbroken spreken weer hervatten. Dat we de kloppingen van dat hart opnieuw voelen! Nee, het is Bijbels. Het is geestelijk. Sommigen noemen het sentimenteel, maar het is onze aard zelf. We kunnen niet anders voelen, zelfs als we zouden willen. We kunnen het stof niet anders dan liefhebben. We vinden het moeilijk om het los te laten. We verlangen ernaar dat het opnieuw levend wordt. De natuur die God ons gegeven heeft, kan met niets minder tevreden zijn. En God is ook niet van plan haar met minder tevreden te stellen. "Uw broer zal weer opstaan" (Johannes 11:23). "God zal op dezelfde wijze hen die in Jezus ontslapen zijn, terugbrengen met Hem" (1 Thessalonicenzen 4:14). We voelen het gewicht van die sterfelijkheid die het leven vaak tot een last maakt. Toch zeggen we: "Wij willen niet ontkleed, maar overkleed worden, zodat het sterfelijke door het leven wordt verslonden" (2 Korinthe 5:4). We leggen in het graf neer wat ons het liefst is. Toch klampen we ons vast aan de overblijfselen. Het voelt alsof de aarde die op de kist valt, het lichaam verwondt waarop ze terechtkomt. Op zo'n moment is de gedachte aan geopende graven en oprijzend stof onuitsprekelijk kostbaar. We zullen dat gezicht opnieuw zien. We zullen die stem opnieuw horen. Niet alleen leeft de ziel die dat stof vulde nog — dat stof zelf zal herleven. Onze opgestane vriend zal werkelijk, in gestalte, aanblik en stem, de vriend zijn die we gekend en liefgehad hebben. Onze opgestane broeder zal alles zijn wat we van hem kenden hier. Toen we hand in hand door de woestijn trokken, bemoedigd door de gezegende gedachte dat geen scheiding ons lang kon scheiden, en dat het graf zelf handen noch harten kon losmaken.

Hoofdstuk 8Het weerzien

De familie is van het begin af aan een verspreide familie geweest. Ze is niet alleen verspreid over de eeuwen, maar ook verstrooid over alle landen. "Kinderen van de verstrooiing" — zo zou je haar leden kunnen noemen. Ze hebben geen blijvende stad, nee, geen enkele stad die ze de hunne kunnen noemen. Ze zijn hier nergens zeker van, behalve van hun brood en kleding. Nergens kunnen ze rekenen op een vaste woonplaats — en toch hebben ze altijd de belofte dat die er ergens is.

Naast deze verstrooiing, die voortkomt uit het feit dat ze uit elk geslacht en elk volk worden geroepen, zijn er andere, bitterdere vormen van verstrooiing. Er is de verstrooiing die vervolging brengt, wanneer zij van stad tot stad worden verdreven. Er is de verstrooiing die tegenspoed brengt, wanneer gelukkige kringen worden verbroken en hun delen ver uiteengedreven worden. Er is de verstrooiing die jaloezie, twist en zelfzuchtige wedijver teweegbrengen, zelfs onder de heiligen. En er is de verstrooiing die het verlies van geliefden brengt, wanneer sterke banden worden verbroken en warme liefde als water op de grond wordt uitgestort; wanneer gemeenschap wordt verscheurd en levende genegenheid door de dood verkild, en tranen van verstikkende angst het enige zijn dat de eenzaamheid en het verdriet verlichten.

Zoals Israël onder de volken verstrooid was, zo is het ook met de heiligen gegaan — niet zoals bij Israël vanwege Gods toorn over hen, maar toch overal verstrooid. "De HEERE zal u verspreiden onder al de volken, van het ene einde van de aarde tot aan het andere einde van de aarde" (Deuteronomium 28:64) — dat waren Gods woorden tot Israël, en de gemeente voelt hoe goed die woorden bij haar eigen toestand als verspreide kudde passen.

In de eerste eeuwen, en vaak daarna in tijden van moeite en vervolging, was het werkelijk een letterlijke verstrooiing — net zoals wanneer de herfstwind de rijpe bladeren losschudt en heen en weer werpt. Maar in onze tijd is het niet zozeer een verstrooiing als wel een eenvoudig uit-elkaar-wonen — doordat uit elk volk de weinigen worden geroepen die samen de kleine kudde vormen. Het is een bijeenvergadering úit de volken, maar niet een bijeenvergadering mét elkaar. Het is één familie, maar de leden kennen elkaar niet, zien elkaar niet in het vlees. Ze worden door de hand van de Vader getrokken, volgens het plan van de Vader, uit koninkrijken en families die ver uit elkaar liggen. Ze hebben geen plaatselijk middelpunt — niet van belangen, niet van woonplaats, niet van bestuur. Geen gemeenschappelijk huis, geen gemeenschappelijke ontmoetingsplaats, behalve wat het geloof hun nu geeft in hun Hoofd daarboven, of wat de hoop hun belooft in de wereld die komt — waar ze samen zullen komen, van aangezicht tot aangezicht, als één huisgezin, verzameld onder één dak en gezeten rondom één tafel.

Deze scheiding en schijnbare verdeeldheid is niet natuurlijk. Want er is een verborgen magnetische kracht die hen onbewust en onweerstaanbaar naar elkaar toe trekt. Scheiding is de huidige wet van het koninkrijk, maar alleen omdat verkiezing de wet van deze bedeling is. Er is een verwantschap onder de leden die geen tijd of afstand kan verbreken. Er is een liefde ontstoken, ze weten niet hoe, in leven gehouden, ze weten niet hoe, maar sterk en onuitblusbaar — de liefde van verwantschap, de liefde van broederschap:

Geen afstand verbreekt de band van het bloed. Broeders zijn broeders voor altijd.

En dat voelen ze. Samengebonden door de banden van een vreemde, bovenaardse eenheid, hebben ze een bewust gevoel van saamhorigheid dat door niets geschokt kan worden. Diep verscholen in elkaars hart kunnen ze er niet mee instemmen om voor altijd gescheiden te blijven, maar zien ze vol verlangen uit naar de dag van de beloofde hereniging.

Maar er is nog een andere soort scheiding die ze hebben moeten verdragen. De dood heeft hen van elkaar weggerukt. Vanaf Abel is er één lang tafereel van verlies geweest. Het verdriet van het afscheid vormt het grootste deel van het aardse lijden onder de mensenkinderen. En van dit verdriet zijn de heiligen niet vrijgesteld. Bitter zijn de afscheidswoorden geweest die op aarde zijn gesproken — rond het sterfbed, of in de gevangenis, of aan de kust, of op de drempel van het huis, of in een vreemde stad — het afscheid van mensen die wisten dat ze elkaar niet meer zouden ontmoeten tot het graf zijn schat zou teruggeven. De dood is de grote verstrooier geweest, en het graf de grote ontvanger van de brokstukken.

Onze nacht van verdriet heeft veel van zijn somberheid en droefheid aan dit uiteenrukken te danken. De pijn van het afscheid heeft voor de heiligen veel dat het verzacht, maar toch is de bitterheid er. We voelen dat we moeten scheiden, en al is het maar voor even — ons hart bloedt van de wond.

Maar er is een weerzien. En een van de vreugden van de morgen is dit weerzien onder de heiligen. In de nacht waren ze verstrooid; in de morgen worden ze samengebracht. In de woestijn zijn ze gescheiden geweest, maar in het koninkrijk zullen ze elkaar ontmoeten. In dit tijdperk zijn ze geweest als de druppels van een grillige regenbui; in het komende tijdperk zullen ze zijn als de dauw van de Hermon, de dauw die neerdaalde op de bergen van Sion — één stralend gezelschap dat neerstrijkt op de heilige heuvels en verkwikking meebrengt aan een vermoeide aarde. Dan zal het gebed van de Heere volledig verhoord worden: "opdat zij allen één zullen zijn, zoals U, Vader, in Mij, en Ik in U, dat ook zij in Ons één zullen zijn, opdat de wereld zal geloven dat U Mij gezonden hebt. En Ik heb hun de heerlijkheid gegeven die U Mij gegeven hebt, opdat zij één zijn, zoals Wij Eén zijn; Ik in hen, en U in Mij, opdat zij volmaakt één zijn en opdat de wereld erkent dat U Mij gezonden hebt en hen liefgehad hebt, zoals U Mij hebt liefgehad" (Johannes 17:21-23).

"Ik zal de Herder slaan en de schapen van de kudde zullen uiteengedreven worden" (Mattheüs 26:31). Dat is onze huidige positie — een geslagen Herder en een verspreide kudde! Maar de dag is nabij dat Hij die verstrooide kudde, zal vergaderen. Dan zal er een verheerlijkte Herder zijn en een verzamelde kudde — niet slechts één kudde, één schaapskooi en één Herder, maar één kudde samengebracht in de ene kooi rondom de ene Herder. De verstrooiing voorbij, het dwalen ten einde, de honger verruild voor de groene weiden, het gevaar vergeten en de verslindende leeuw gebonden. Dan zal de profetie over de vrucht van de dood van de Borg volledig in vervulling gaan: "om de kinderen van God, overal verspreid, bijeen te brengen" (Johannes 11:52). Dan zal wat over Israël geschreven is, in hogere zin vervuld worden in de gemeente: "Zie, Ik zal Zelf naar Mijn schapen vragen en naar ze op zoek gaan. Zoals een herder op zoek gaat naar zijn kudde op de dag dat hij te midden van zijn verspreide schapen is, zo zal Ik op zoek gaan naar Mijn schapen. Ik zal ze redden uit alle plaatsen waarheen ze verspreid zijn op de dag van wolken en donkerheid. Ik zal ze weiden op de bergen van Israël. Ik zal over hen één Herder doen opstaan en Die zal ze weiden: Mijn Knecht David. Híj zal ze weiden en Híj zal een Herder voor ze zijn." En zoals het bijeenbrengen van Israël een zegen is die zich naar alle kanten verspreidt, zo zal ook het weerzien van de verspreide gemeente een zegen zijn voor de wereld. Daarom mogen we ook hier de belofte van Israël gebruiken: "Ik zal hun en het gebied rond Mijn heuvel een zegen geven, en Ik zal de regen op zijn tijd doen neerdalen. Regens van zegen zullen er zijn" (Ezechiël 34:11-26).

Dit weerzien vindt plaats wanneer de Heere terugkomt. Wanneer het Hoofd verschijnt, komen de leden samen. Ze zijn altijd verenigd geweest — want zoals de Godheid nog steeds verenigd was met de mensheid van Christus, zelfs toen zijn lichaam in het graf lag, zo is de eenheid tussen de leden onderling en met hun Hoofd altijd onverbroken gebleven. Maar wanneer Hij komt, wordt deze eenheid ten volle gevoeld, beseft, gezien, geopenbaard. "Wanneer Christus geopenbaard zal worden, Die ons leven is, dan zult ook u met Hem geopenbaard worden in heerlijkheid" (Kolossenzen 3:4).

Dit weerzien is bij de "opstanding van de rechtvaardigen." Dan wordt elk overblijfsel van scheiding weggenomen — ziel en lichaam ontmoeten elkaar — beiden volmaakt. Geen spoor meer van dit "vernederd lichaam," geen stof meer dat aan de ziel kleeft. Het vergankelijke is verdwenen, het onvergankelijke is gekomen. Ons weerzien zal zijn in onvergankelijkheid: handen die nooit meer zullen beven, die elkaar vasthouden en verbroken vriendschappen hernieuwen — ogen die nooit meer zullen verduisteren, die elkaar aankijken met zuiverder liefde.

Dit weerzien is in de wolk van heerlijkheid waarin de Heere terugkomt. Toen Hij opsteeg van de Olijfberg, nam deze wolk Hem op, en zijn discipelen hadden zo graag met Hem mee willen gaan. Maar in dat heerlijke paviljoen — Zijn tabernakel — zullen zij nog eens opstijgen. Daar zullen ze Hem ontmoeten en elkaar omhelzen, samenkomend in die geheimenisvolle woonplaats, vanuit de vier windstreken, "uit elk geslacht en volk en taal en natie."

Dit weerzien is de trouwdag, en dat met wolken omhulde paviljoen is de kamer van de Bruidegom. Daar wordt de bruid eindelijk als één gezien. En daar beseft ze haar eigen eenheid op een manier die ze zich nooit eerder had kunnen voorstellen. Daar is ook het bruiloftsmaal bereid, en de bruid neemt haar ereplaats in aan de bruiloftstafel — "van binnen heerlijk," zowel als van buiten — niet als de hoerenbruid, uitgedost met purper, scharlaken, goud en edelstenen (Openbaring 17:4; 18:16), maar "bekleed met smetteloos en blinkend fijn linnen" (Openbaring 19:8).

Naar dit weerzien, en naar de eer die dan tegelijk aan de hele gemeente gegeven zal worden, verwijst de apostel wanneer hij zegt dat "deze allen, hoewel zij door het geloof een goed getuigenis van God gekregen hebben, de vervulling van de belofte niet verkregen hebben, daar God met het oog op ons iets beters voorzien had, opdat zij zonder ons niet tot de volmaaktheid zouden komen" (Hebreeën 11:39-40). Daarmee laat hij doorschemeren dat het werkelijke bezit van het beloofde nog niet gegeven is. Het is uitgesteld tot de Heere komt, zodat geen tijdperk, geen groep, geen enkel lid van de gemeente volmaakt gezegend en verheerlijkt zou worden vóór de rest. Want allen moeten samen opgewekt worden, allen samen opgenomen, allen samen gekroond — omdat ze één lichaam zijn, één bruid. Hij wijst naar de dag van de Heere als de dag van onze gemeenschappelijke intrede in de erfenis — de dag van onze gemeenschappelijke terugkeer naar Eden — de dag waarop we als één grote menigte uit alle geslachten door de poorten de stad zullen binnengaan. De dag van onze gemeenschappelijke kroning, onze gemeenschappelijke triomf. Want het zal één kroning zijn, één troonsbestijging, één feest, één triomf, één intocht voor de hele gemeente vanaf het begin. De leden worden niet alleen gekroond, niet in stukken en brokken, niet in groepen — maar in één heerlijk uur ontvangen ze hun eeuwige kronen en nemen ze hun plaatsen in, zij aan zij met hun Heere en met elkaar, in gelijktijdige vreugde, op de lang verwachte troon.

De voorbereiding op deze eenheid is al lang gaande. Het begon bij ons persoonlijk, toen de verspreide brokstukken van onze ziel voor het eerst werden samengebracht door de Heilige Geest, bij onze bekering. Daarvóór was ons hart "verdeeld," en dat was onze bijzondere zonde (Hosea 10:2). Maar toen werd het "verenigd" — ten minste in zekere mate, al bleef het onophoudelijk gebed nodig: "Maak mijn hart één om Uw Naam te vrezen" (Psalm 86:11). Het was eerst de innerlijke mens die onder de macht van de zonde kwam en in stukken brak; daarna volgde de uiterlijke mens. Beiden waren in elk opzicht heel geschapen, en beiden zijn in elk opzicht opgehouden heel te zijn. Wanneer het herstel begint, begint het met de hereniging van de innerlijke mens, en bij de opstanding gaat het over naar de uiterlijke, waarbij de twee herstelde delen weer worden samengebracht. Het was het individu dat eerst aan de zonde werd onderworpen, en daarna de massa. Zo is het ook het individu dat als eerste wordt hersteld. Dit is het proces dat nu gaande is onder de almachtige, levendmakende, verenigende kracht van de Heilige Geest. Maar het weerzien is niet compleet totdat de eenheid is teruggekeerd in de massa, in het lichaam — totdat al die leden die afzonderlijk zijn hersteld, worden samengebracht en zo het lichaam weer heel wordt.

Hierop wachten we tot de Heere komt. Want zoals het de eerste Adam was die de schepping in stukken brak, zo is het de tweede Adam die de schepping in al haar delen en gebieden zal herstellen en weer tot één zal maken. Het goede en het kwade worden dan voor altijd gescheiden, maar het goede en het goede worden tot volmaakte eenheid gebracht — een eenheid zo volkomen, zo blijvend, dat ze meer dan opweegt tegen alle gebrokenheid en scheiding hier.

De ziel en het lichaam komen samen en vormen één verheerlijkt mens. De tienduizenden leden van de gemeente komen samen en vormen één verheerlijkte gemeente. De verspreide stenen komen samen en vormen één levende tempel. De bruid en de Bruidegom ontmoeten elkaar. Hier is het geweest: één Heere, één geloof, één doop. Daar zal het zijn: één lichaam, één bruid, één wijnstok, één tempel, één familie, één stad, één koninkrijk.

De gebroken vruchtbaarheid, de wisselvallige onbestendigheid van de vervloekte aarde zullen overgaan in de ongebroken schoonheid van de nieuwe schepping. De wanklank van de onrustige elementen zal worden stilgelegd en de harmonie zal terugkeren. De strijdende dieren zullen in vrede naast elkaar neerliggen.

Dan zullen hemel en aarde samenkomen tot één. Wat wij afstand noemen, wordt tenietgedaan. Het gordijn dat de zonde heeft opgetrokken tussen de bovenste en de onderste heerlijkheid, wordt weggenomen. De velden van een paradijs dat nooit verloren ging, worden in de gelukkige nabijheid gebracht van de velden van het herwonnen paradijs. Gods plan ontvouwt zich in de eenheid van een tweevoudige heerlijkheid — de heersers en de overheersten, de opgestanen en de niet-opgestanen, het hemelse en het aardse — de heerlijkheid in de hemel daarboven, de heerlijkheid op de aarde daarbeneden. Want "er zijn hemelse lichamen en er zijn aardse lichamen, maar de heerlijkheid van de hemelse is verschillend, en die van de aardse is verschillend."

Bij zulke taferelen moeten we stilstaan, zodat naarmate onze verdrukkingen toenemen, ook onze troost mag toenemen. Onze wonden hier genezen langzaam. Verlies houdt het hart lang bloedend. Melanchthon vertelt met een zachte eenvoud, zo kenmerkend voor hemzelf, over zijn gevoelens toen zijn kind hem door de dood werd ontnomen. Hij huilde wanneer hij terugdacht. Het doorboorde zijn ziel om zich de keer te herinneren dat, terwijl hij zat te huilen, zijn kleintje met zijn kleine doekje de tranen van zijn wangen veegde.

Zulke herinneringen achtervolgen ons door het leven, steeds opnieuw opgeroepen door voorbijgaande taferelen. De zon van een zomerochtend brengt met schrijnende frisheid het uur terug waarop diezelfde zon door ons raam naar binnen stroomde, op de wieg van een stervende zuigeling — alsof hij alle schoonheid van een afscheidslach naar voren wilde halen en voor altijd in ons hart wilde griffen. Of het is een begrafenistafereel dat opkomt in de herinnering — een begrafenis die slechts een paar dagen eerder een bruiloft was geweest — en nooit op aarde kunnen we de uitbarsting van ons verdriet vergeten, toen we de bruidsbloemen zagen liggen op een pas gedolven graf. Of een winterse middag roept de tijd en de plek in herinnering waarop we het stof van een ouder in zijn rustplaats legden en het achterlieten om te slapen in het winterse graf van sneeuw. Deze herinneringen achtervolgen ons, doorboren ons, en doen ons voelen wat een troosteloos oord dit is — en hoe oneindig verlangend we ernaar uitzien om deze verloren geliefden weer te ontmoeten, daar waar de ontmoeting eeuwig zal zijn.

Daarom is het bericht van dit weerzien in de vele woningen als een groet van thuis. Het verlicht het geslagen hart. Het zegt ons goede moed te houden, want de scheiding duurt maar kort, en de ontmoeting waarop we hopen zal de gelukkigste zijn die er ooit is geweest. De tijd van droevige herinneringen zal snel voorbijgaan, en er zal geen herinnering overblijven dan die welke onze vreugde doet overstromen.

Alles wat met dit weerzien te maken heeft, vergroot de zaligheid ervan. Elkaar weer ontmoeten, waar dan ook, hoe dan ook, wanneer dan ook — dat zou al gezegend zijn. Hoeveel te meer op zo'n moment, in zulke omstandigheden, in zo'n thuis! Het donkere verleden ligt achter ons als een gevangenis waaruit we zijn vrijgekomen, als een schipbreuk waaruit we veilig zijn ontsnapt en geland in een rustige haven. We ontmoeten elkaar waar scheiding onmogelijk is, waar afstand de trouw niet meer beproeft, de geest niet meer pijnigt, de vreugde van het liefhebben niet meer bederft. We ontmoeten elkaar in een koninkrijk. We ontmoeten elkaar aan een bruiloftstafel. We ontmoeten elkaar in de "voorbereide stad," het nieuwe Jeruzalem. We ontmoeten elkaar in de schaduw van de boom des levens, aan de oevers van de rivier des levens. We ontmoeten elkaar om feest te vieren en de liederen van de overwinning te zingen. Het was gezegend om elkaar hier te ontmoeten voor een dag — hoeveel te meer om elkaar te ontmoeten in het koninkrijk, voor eeuwig! Het was gezegend om elkaar te ontmoeten, zelfs met het afscheid vol in zicht — hoeveel te meer wanneer geen wolk boven onze toekomst hangt! Het was gezegend om elkaar te ontmoeten in de woestijn en het land van graven — hoeveel te meer in het paradijs, in het land waar de dood niet binnenkomt! Het was gezegend om elkaar te ontmoeten in de nacht — al was het kil en donker. Hoeveel te meer in de morgen, wanneer het licht is opgegaan, de onrustige hemel is opgeklaard, en de vreugde zich om ons heen verspreidt als een nieuwe atmosfeer, waaruit elk element van verdriet is verdwenen.

Hoofdstuk 9De tegenwoordigheid van de Heere

Liefhebben op afstand, ook al weet je dat je geliefd bent en zeker bent van een spoedig weerzien, is slechts een gemengde vreugde. Het stelt ons tevreden in plaats van iets beters en heerlijkers, maar het mist wat ware liefde het meest verlangt: de aanwezigheid van de geliefde. Die aanwezigheid maakt de vreugde volkomen en verandert elke schaduw in licht.

Vooral wanneer die tijd van afwezigheid een tijd is van zwakheid en lijden, van het verduren van onrecht. Wanneer gevaren zich opstapelen, vijanden niet sparen en de sterke misbruik maakt van de weerloze. Dan is liefde op afstand, hoewel een zekere troost, niet genoeg. Het hart bemoedigt zichzelf met de gedachte dat de tussentijd van eenzaamheid kort is, en dat de dagen van scheiding snel voorbijgaan.

Met zulke gevoelens kijken wij uit naar onze ontmoeting met Hem Die wij liefhebben, "hoewel wij Hem niet gezien hebben" (1 Petrus 1:8). Wij verwachten de vreugde om voor altijd "bij de Heere" te zijn. Die dag van ontmoeting draagt genoeg blijdschap in zich om alles uit het verleden goed te maken. En het is eeuwig. Niet vandaag ontmoeten en morgen weer scheiden. Het is ontmoeten voor eens en altijd. Hem van aangezicht tot aangezicht zien, al was het maar voor één dag — wat een zegen! "Bij Hem" zijn voor een heel leven, zelfs met tussenpozen van afwezigheid — wat een vreugde! Maar bij Hem zijn voor altijd — dat is werkelijk het volmaken van al onze vreugde.

Maar is de Heere niet altijd bij ons geweest? Heeft Hij niet gezegd: "En zie, Ik ben met u al de dagen, tot de voleinding van de wereld" (Mattheüs 28:20)? Ja. En de gemeente mag deze nabijheid, deze gemeenschap niet onderschatten. Het is geen schaduw of fantasie; het is werkelijkheid. Dezelfde werkelijkheid waarover de Heere sprak toen Hij zei: "Wie Mij liefheeft, hem zal Mijn Vader liefhebben; en Ik zal hem liefhebben en Mijzelf aan hem openbaren" (Johannes 14:21). Judas stelde de vraag: "Heere, hoe komt het dat U Zichzelf aan ons zult openbaren en niet aan de wereld?" — hoe kan het dat de wereld U niet zal zien, en dat wij die in de wereld leven U wél zullen zien? Hoe kan het dat wij Uw aanwezigheid zullen hebben, maar de wereld niet? "Jezus antwoordde en zei tegen hem: Als iemand Mij liefheeft, zal hij Mijn woord in acht nemen; en Mijn Vader zal hem liefhebben, en Wij zullen naar hem toe komen en bij hem intrek nemen" (Johannes 14:23).

Zo hebben wij de Heere altijd bij ons gehad — meer nog, Hij heeft bij ons Zijn intrek genomen. Het was toen wij voor het eerst geloof hechtten aan Gods getuigenis over de vrije liefde van God in de gave van Zijn Zoon, dat wij tot Hem naderden en Hij tot ons. Toen kwam Hij bij ons binnen en nam Zijn intrek bij ons. Toen wij Zijn stem hoorden en de deur openden, kwam Hij binnen om met ons maaltijd te houden. En het is deze bewuste aanwezigheid — deze aanwezigheid die het geloof ervaart — die ons bemoedigt te midden van verdrukking. In de oven hebben wij Iemand bij ons Die lijkt op de Zoon des mensen, Die ons gezelschap houdt en voorkomt dat de vlam ons aantast.

Maar dit is uiteindelijk onvolledig. Het is het genieten van zoveel gemeenschap als er in afwezigheid geproefd kan worden, maar meer niet. Het is ook niet bedoeld om iets nabijers en vollediger te vervangen — laat staan om ons tevreden te stellen met afwezigheid. Juist het tegenovergestelde: het maakt ons steeds minder tevreden met afwezigheid. Het geeft ons zo'n smaak voor omgang, dat we verlangen naar gemeenschap zonder belemmeringen — oog in oog en van aangezicht tot aangezicht. Deze nauwere omgang, dit werkelijke zien, deze lichamelijke nabijheid, zullen we nog genieten. De hoop die ons gegeven is, is "bij de Heere" te zijn — bij Hem op een manier zoals we nog nooit zijn geweest.

Laat niemand deze nabijheid minachten of er kwaad van spreken, alsof het iets stoffelijks of vleselijks zou zijn. Velen spreken alsof hun lichaam een vloek is — alsof het stof een mislukte schepping is waaraan wij op onnatuurlijke wijze zijn vastgeketend. Anderen vertellen ons dat werkelijke omgang, de omgang van zien en horen, iets armzaligs is, niet te vergelijken met de geestelijke omgang die volgens hen dieper en waarachtiger zou zijn.

Maar is dat zo? Is stof zo verachtelijk? Zijn onze lichamen zulke belemmeringen voor ware gemeenschap? Betekent het oog niets, het oor niets, de glimlach niets, de stem niets, de omhelzing niets, het grijpen van de hand niets? Is persoonlijke omgang een belemmering voor aardse vriendschappen? Kan een vriend even goed van een vriend genieten op afstand als dichtbij? Maakt het de vrouw niets uit als haar man onzichtbaar en ver weg is? Al kunnen we liefhebben en liefde ontvangen — is afstand dan geen barrière, maakt afwezigheid dan geen leegte? Verachten wij lichamelijke aanwezigheid als waardeloos, bijna onwenselijk? Is niet juist het tegenovergestelde een van de diepste gevoelens van onze natuur? En is het niet op dit diepe gevoel dat de menswording een beroep doet? Is die menswording nutteloos, behalve als het voorziening van een offer voor het altaar en bloed voor de reiniging? Nee. De menswording brengt God dichtbij ons op een manier die op geen andere wijze mogelijk was. Hij werd been van ons been en vlees van ons vlees, opdat wij een Wezen als onszelf zouden hebben om gemeenschap mee te hebben, lief te hebben, op te leunen.

Op die dag, wanneer wij "bij de Heere" zullen zijn, zullen wij ten volle het plan van God in de menswording van Zijn Zoon kennen, en de zaligheid proeven van Hem te zien zoals Hij is.

Het moment van deze ontmoeting is Zijn komst; niet eerder. Daarvóór is er afstand en onvolmaaktheid. Ik weet dat er in de onlichamelijke staat grotere nabijheid en voller genieten zal zijn dan nu. Daarnaar verlangde de apostel toen hij "de begeerte had om heen te gaan en bij Christus te zijn, want dat is verreweg het beste" (Filippenzen 1:23). Zelfs vóór de opstanding is er een "bij Christus zijn" dat meer bevredigt dan wat wij hier genieten. Een "bij Christus zijn" dat werkelijk "verreweg het beste" is. Ik wil deze zaligheid niet onderschatten. Maar toch is dit niet te vergelijken met de nabijheid en gemeenschap van de opstanding. Dan zullen wij, op een tot dan toe onbekende wijze, worden binnengeleid in de tegenwoordigheid van de Koning. Alle afstand weggenomen, alle gemeenschap voltooid, alle vreugde bekroond, alle koelheid verdwenen, alle schaduwen uiteengedreven — "en zo zullen wij altijd bij de Heere zijn" (1 Thessalonicenzen 4:17).

Maar laten wij, om dit onderwerp beter te begrijpen, kijken naar de manier waarop de apostel het behandelt wanneer hij troost biedt aan de gemeente in Thessaloníca. Sommigen van hen hadden zich overgegeven aan buitensporig verdriet over de gestorvenen.

Het verdriet van de heidenen was buitensporig, en hun uitingen ervan niet minder. Geen wonder. Hun hart klopte even krachtig als het onze, en natuurlijke liefde was bij hen even sterk als bij ons. De man rouwde om zijn vrouw, de vrouw om haar man; de ouder rouwde om het kind, het kind om de ouder; vrienden huilden bij het graf van vrienden. Het verbreken van deze banden was bitter. De bijzondere angel was dat zij geen hoop hadden op een weerzien. De dood was voor hen een eeuwige scheiding — niet zoals wanneer je 's ochtends afscheid neemt om 's avonds weer samen te zijn, of dit jaar vertrekt om over een paar jaar terug te keren. Het was een hopeloze scheiding. Op z'n best een vage onzekerheid, waar diep verdriet geen boodschap aan heeft. Vaker was het wanhoop. Hun verdriet was radeloos, hun wond ongeneeslijk.

De heiligen in Thessaloníca treurden als mensen zonder hoop, alsof zij hun geliefde broeders in een eeuwig graf hadden gelegd. Hiervoor berispt de apostel hen. Hij wijst hen op de hoop — een zekere hoop, een gezegende hoop, een hoop die werkelijke troost brengt. "Want als wij geloven dat Jezus gestorven en opgestaan is, zal ook God op dezelfde wijze hen die in Jezus ontslapen zijn, terugbrengen met Hem" (1 Thessalonicenzen 4:14). Zij zijn niet verloren. Ze zijn alleen door Jezus in slaap gelegd, en Hij zal hen wekken wanneer Hij terugkeert. Hun vertrek kan geen sterven worden genoemd; het is slechts slapen. Het heeft niets van de wanhoop van de dood. De dood heeft zijn angel verloren, het doodskleed zijn somberheid, het graf zijn verschrikkingen. Het is een einde aan pijn, een ophouden van arbeid. "Zalig zijn de doden die in de Heere sterven, want zij rusten van hun inspanningen" (Openbaring 14:13).

Maar de apostel kijkt verder dan de rustplaats. "Uw broer zal weer opstaan" (Johannes 11:23). God Zelf zal hun graf openen en hen roepen, bij de terugkeer van Hem Die de opstanding en het leven is. En dit, zegt hij, "zeggen wij u met een woord van de Heere" (1 Thessalonicenzen 4:15). Hij geeft hun deze troost als een zekerheid, zonder iets vaags of twijfelachtigs. Een zekerheid die door hemzelf wordt verkondigd en die rust op de eigen woorden van de Heere aan Zijn discipelen, vóór Hij de aarde verliet, over Zijn komst en het bijeenverzamelen van Zijn uitverkorenen.

De Heere zal komen! Dat is de zekerheid. De Heere zal komen! En in die komst liggen alle hoop van Zijn heiligen besloten.

Als Hij komt, zullen er twee groepen heiligen zijn. Ten eerste: zij die leven en overblijven, de laatste generatie van de gemeente. Want, zegt de apostel ergens anders, "Wij zullen wel niet allen ontslapen, maar wij zullen allen veranderd worden" (1 Korinthe 15:51). Ten tweede: zij die ontslapen zijn. Zij vormen ongetwijfeld de grotere groep, want de slapers van alle eeuwen zullen daar zijn. Je zou denken dat de levenden in het voordeel zijn, omdat zij leven wanneer de Heere aankomt. Maar nee. Zij hebben wel bepaalde voordelen. Zij proeven de dood niet. Zij zijn als Henoch en Elia. Zij kennen het graf niet. Zij zien geen ontbinding. Bij hen worden ziel en lichaam nooit gescheiden. Zij ontmoeten de koning van de verschrikkingen niet en vallen niet onder zijn macht.

Dit zijn voorrechten. Maar aan de andere kant zou je kunnen zeggen dat deze heiligen niet de vreugde van de opstanding proeven, en niet aan hun Heere gelijkvormig worden in dit opzicht: dat Hij stierf en opstond. Toch is het einde in beide gevallen hetzelfde. De ene groep zal geen voordeel of voorrang hebben boven de andere. Beiden worden "onberispelijk voor Zijn heerlijkheid geplaatst met grote vreugde." Beiden even onberispelijk, hoewel elk een ander proces heeft doorgemaakt. Zo worden de eersten veranderd en de anderen opgewekt. Samen vormen zij één gezelschap, één machtig leger. Dan worden zij opgenomen in de wolken, de Heere tegemoet in de lucht.

Laten wij kort kijken naar de bijzonderheden van deze komst, voor zover de apostel ze geeft. De Heere Zelf zal neerdalen uit de hemel. Dezelfde Jezus Die opgevaren is; Hij Die ons liefhad en ons gewassen heeft van onze zonden in Zijn eigen bloed — Hijzelf zal komen, op dezelfde wijze als zij Hem hebben zien heengaan naar de hemel. Met een geroep. Dit is het geroep van het gevolg van een Koning, het geroep van een groot leger. Zoals God is opgevaren met gejuich, zo keert Hij terug met het geroep van de Overwinnaar, het geroep van triomf. De stem van een aartsengel. Dan klinkt een enkele stem met een machtige aankondiging, zoals die van de engel op zee en aarde die verkondigde dat er geen tijd meer zou zijn (Openbaring 10:6). Of die andere engel, door wiens heerlijkheid de aarde verlicht werd, die met luide stem riep: Babylon is gevallen (Openbaring 18:2). Of die andere engel die met luide stem riep naar alle vogels aan de hemel: "Kom en verzamel u voor het avondmaal van de grote God" (Openbaring 19:17). De bazuin van God. Ergens anders wordt ze "de laatste bazuin" genoemd (1 Korinthe 15:52). Het is Gods eigen bazuin, de bazuin die de doden wekt. Niet slechts een stem — alsof die te zwak zou zijn voor zo'n doel — en geen gewone bazuin, maar de bazuin van God, die het graf kan doordringen en de doden kan wekken.

Dit zijn de stappen en de begeleidende tekenen van de wederkomst. Eerst het geroep van de engelenmacht, wanneer de Verlosser Zijn troon boven verlaat om bezit te nemen van Zijn koninkrijk hier. Dit geroep houdt aan terwijl Hij neerdaalt. Dan, als Hij naderbij komt, wordt de hemelse menigte stil en klinkt een enkele stem: de stem van de aartsengel die Gods boodschap uitspreekt. Dan klinkt de bazuin die de slapende rechtvaardigen oproept. Zij gehoorzamen. Zij staan op. Geen heilig stof blijft achter. Zij doen de onsterfelijkheid aan. Dan, samen met de veranderde en verheerlijkte levenden, haasten zij zich omhoog naar de omhelzing van hun geliefde Heere.

Het is in "de wolken" dat zij worden opgenomen. Die wolk die naar alle waarschijnlijkheid boven Eden rustte en het tot de plaats maakte van "de tegenwoordigheid van de HEERE" (Genesis 3:8). Die verscheen aan Mozes bij de braamstruik. Die Israël leidde over de Rode Zee en door de woestijn. Die de Sinaï bedekte. Die woonde in de tabernakel en in de tempel. Die Jesaja zag en Ezechiël beschreef. Die neerscheen op de Zoon van God bij Zijn doop en verheerlijking. Die Hem aan het gezicht onttrok bij Zijn hemelvaart. Die Stefanus zag toen hij zijn geest uitblies. Die Saulus ter aarde wierp op weg naar Damascus. Die als laatste aan Johannes verscheen op Patmos — en waarvan wij weten dat ze opnieuw zal verschijnen in de laatste dagen. In deze wolk van de goddelijke tegenwoordigheid, dit symbool van de uitnemende heerlijkheid, de tent van de HEERE, de ark van onze veiligheid tegen de vloed van vuur — daarin zullen de heiligen worden opgenomen wanneer de Heere verschijnt en de stem uit de hemel klinkt: "Ontwaak en juich, u die in het stof woont." En zoals er in Israël werd gezegd dat "het lied voor de HEERE begon met de trompetten" (2 Kronieken 29:27), zo zal met de bazuin van God ons opstandingslied beginnen.

Zo zullen wij met liederen opgaan naar omhoog. Onze liederen in de nacht worden ingeruild voor de liederen van de morgen. Het zullen liederen van bevrijding zijn, waarmee wij omringd worden op die dag wanneer wij onze schuilplaats binnengaan en bewaard worden voor benauwdheid (Psalm 32:7). Wanneer wij onze kamers binnengaan en onze deuren achter ons sluiten, totdat de gramschap voorbij is (Jesaja 26:20). Niet langer in een vreemd land of aan de rivieren van Babel zullen wij zingen. Niet langer in het huis van onze pelgrimstocht of in de woestijn. Maar in de tegenwoordigheid van de Koning, in de grote vergadering, in het nieuwe Jeruzalem dat neerdaalt uit de hemel van God. Dan, "staand op de glazen zee" en zien we de "oordelen van God" openbaar worden (Openbaring 15:2–4), zoals Israël deed toen de farao en zijn strijdwagens als lood zonken in de machtige wateren, zingen wij het lied van Mozes en het lied van het Lam.

Zo, "opgenomen" in de wolk, ontmoeten wij de Heere "in de lucht." Zoals zij doen die een vriend tegemoet gaan die al op weg is naar hen (Handelingen 28:15). Wij ontmoeten Hem om daar vrijgesproken, erkend en beleden te worden door Hem, voor Zijn Vader en voor de engelen. Zo vormen wij Zijn gevolg en komen wij met Hem om wraak uit te oefenen, de wereld te oordelen, in Zijn overwinningen te delen en met Hem te regeren in Zijn heerlijk koninkrijk (Zacharia 14:5; 1 Thessalonicenzen 3:13; Judas 1:14; Openbaring 2:26; 3:21).

Zo, "de Heere ontmoetend," zullen wij "altijd bij Hem" zijn. Hij bij ons en wij bij Hem, voor eeuwig. "En zo zullen wij altijd bij de Heere zijn" (1 Thessalonicenzen 4:17) — zoals wij dan samenkomen, zo zullen wij nooit meer scheiden. Wij zullen Hem zien van aangezicht tot aangezicht, en Zijn naam zal op onze voorhoofden staan. We zitten op dezelfde troon, we wonen onder hetzelfde dak, we horen Zijn stem, we hebben altijd vrije toegang tot Hem, we doen Zijn wil, we gaan uit op Zijn opdrachten — dit zal de vreugde van onze eeuwigheid zijn. Geen afstand; die is weggenomen. Geen vervreemding; die behoort tot het volstrekt onmogelijke. Geen wolk; die is weggevaagd en kan niet tussenbeide komen. Geen koelheid; want de liefde is altijd vol. Geen onderbreking; want wie kan komen tussen de Bruidegom en de bruid? Geen verandering; want Hij maakt ons aan Zichzelf gelijk, zonder schaduw van omkeer. Geen afscheid; want wij hebben ons thuis bereikt om nooit meer te vertrekken. Geen einde; want de duur van onze gemeenschap is het leven van de Oude van dagen, van Hem Die is "van eeuwigheid tot eeuwigheid."

"Bij de Heere!" Het zou al veel zijn om bij Henoch te zijn, of bij Abraham, of bij Mozes, of bij Elia, of bij Paulus. Om hun gemeenschap te delen, met hen te spreken over de dingen van God en het verhaal van hun wonderlijke levens. Hoeveel te meer om "bij de Heere" te zijn! Als Petrus aan Zijn zijde, als Maria aan Zijn voeten, als Johannes aan Zijn borst. Hem ontmoet te hebben in de straten van Jeruzalem, of bij de zee van Galilea, of bij de bron van Jakob. Hem je naam te horen noemen en je te horen groeten met de wens van vrede. In het huis naast het Zijne in Nazareth te hebben gewoond, gast te zijn geweest aan de tafel van Lazarus wanneer Hij daar was, onder dat dak te hebben geslapen — misschien in de kamer naast die van de Heere der heerlijkheid! Hoezeer zouden wij zulke voorrechten gewaardeerd hebben en ze bewaard hebben in onze herinnering als goud! Zelfs het horen van de boodschap van Zijn liefde, een bericht van Hem ontvangen, horen dat Hij ons genadig was en aan ons dacht — hoeveel waard zou dat al zijn! O, wat moet het dan zijn om "bij de Heere" te zijn, bij Hem in Zijn heerlijkheid! "Bij Hem" zoals een vriend bij een vriend. "Bij Hem" zoals een bruid bij haar bruidegom. Zonder vrees of terughoudendheid zeggen: "Laat Hij mij kussen met de kussen van Zijn mond, want Uw liefde is beter dan wijn." En Hem horen antwoorden: "Alles aan u is mooi, Mijn vriendin, er is geen enkel gebrek aan u. Kom met Mij van de Libanon af, bruid, met Mij van de Libanon af, kom! U hebt Mijn hart veroverd, Mijn zuster, Mijn bruid, u hebt Mijn hart veroverd met één blik van uw ogen. Hoe mooi is uw liefde, Mijn zuster, Mijn bruid, hoeveel beter is uw liefde dan wijn!" (Hooglied 4:7–10).

"Altijd bij de Heere!" Dit verzacht alle verdriet en vat alle vreugde samen. Als wij zelfs hier zo blij en zo zeker kunnen zeggen: "Want ik ben ervan overtuigd dat noch dood, noch leven, noch engelen, noch overheden, noch krachten, noch tegenwoordige, noch toekomstige dingen, noch hoogte, noch diepte, noch enig ander schepsel ons zal kunnen scheiden van de liefde van God in Christus Jezus, onze Heere" (Romeinen 8:38–39) — hoeveel te meer en te zekerder zullen wij het dan kunnen zeggen!

Hem eeuwig zien stralen, en Hem voor altijd de mijne noemen! Dit is waar wij naar uitzien. Dit is ons wachtwoord en ons lied, zelfs in de nacht van afwezigheid en verdriet. En dit is wat de verwachte morgen werkelijk tot een morgen van vreugde maakt. "Ik echter zal in gerechtigheid Uw aangezicht aanschouwen; ik zal, wanneer ik ontwaak, verzadigd worden met Uw beeld" (Psalm 17:15).

Hoofdstuk 10Het koninkrijk

Waarheen de “veel verdrukkingen” ons leiden, is een koninkrijk (Handelingen 14:22). Tot dit koninkrijk wordt ons “in rijke mate de toegang” verleend (2 Petrus 1:11) — een ingang die op zichzelf inderdaad niet vreugdevol is, maar zwaar, en toch in zijn uitkomst heerlijk.

Tot nu toe was het middernacht en woestijn; nog even, en het zal morgen zijn en koninkrijk. Want “in de morgen” zullen de rechtvaardigen “heersen” (Psalm 49:15). Zoals de nacht de tijd was van verdrukking en “verslijten,” zo is de morgen de tijd van heersen, de tijd waarin “Zijn recht aan het licht” wordt gebracht (Zefanja 3:5). Wanneer “de Rechtvaardige heerst over de mensen,” zal Hij zijn “als het licht van de morgen, wanneer de zon opgaat, een morgen zonder wolken” (2 Samuël 23:3, 4). De tijd dat “de Heere zal helpen” is wanneer “de morgen aanbreekt” (Psalm 46:6); tegen de avond is er verschrikking, maar “voor de ochtend aanbreekt, is hij er niet meer” (Jesaja 17:14). De heerschappij van de antichrist is voorbij, en de heerschappij van Christus begint. Het koninkrijk van de onrechtvaardigen wordt aan stukken gebroken, en het koninkrijk van de rechtvaardigen rijst op in zijn plaats. Lucifer, de namaak “lichtdrager,” de valse “zoon van de dageraad,” verdwijnt van de hemel, en “het ware licht,” de “blinkende Morgenster,” neemt zijn plaats in aan het firmament, onbewolkt en nooit ondergaand in Zijn heerlijkheid. “Het koningschap en de heerschappij en de grootheid van de koninkrijken onder heel de hemel zullen gegeven worden aan het volk van de heiligen van de Allerhoogste” (Daniël 7:27). De vermoeide klacht van de gemeente is niet langer “Hoe lang nog, o Heere,” maar “De HEERE regeert, laat de aarde zich verheugen!” (Psalm 97:1). Haar gebed “Uw Koninkrijk kome” wordt ingeruild voor de dankzegging van de “luide stemmen in de hemel”: “De koninkrijken van de wereld zijn van onze Heere en van Zijn Christus geworden”; “Wij danken U, Heere, God de Almachtige, Die is en Die was en Die komt, omdat U Uw grote kracht ter hand hebt genomen en Koning geworden bent”; “Halleluja, want de Heere, de almachtige God, is Koning geworden” (Openbaring 11:15, 17; 19:6).

Waarheen wij ons haasten is niet slechts een erfenis, maar een koninklijke erfenis — een koninkrijk. Datgene waarvoor wij lijden is een kroon. “Als wij volharden, zullen wij ook met Hem regeren.” Zoals wij werkelijk mede-lijders zijn geweest, zo zullen wij werkelijk mede-regeerders zijn. Het lijden was echt; zo zal ook het regeren echt zijn. Dit is “de vergelding van het loon” waar wij naar uitzien als wij “liever met het volk van God slecht behandeld worden dan voor een ogenblik het genot van de zonde te hebben” (Hebreeën 11:25). Dit is “het betere en blijvende bezit” waarvoor wij bereid zijn “veel strijd in het lijden te verdragen” (Hebreeën 10:32, 34). Dit is de som van al het zwoegen en verdriet op aarde — de uitkomst van een levenslange strijd met vermoeidheid, onrecht en zonde.

Beproeving zien als een voorbereiding op het koninkrijk is al veel; haar zien als een ingang tot het koninkrijk is nog meer. Aan het einde van de donkere laan van de tijd staat het paleis, het koninklijke huis! Aan de rand van ons woestijnpad ligt het koninkrijk! De laan mag onder onze voeten oneffen zijn, aan alle kanten vol doornen, en somber boven ons hoofd; de woestijn mag “woest en huilend” zijn — toch zijn het doorgangen, ingangen; ze duren niet eeuwig, en hun einde is vreugde. Ze brengen ons binnen in een staat waarin in één ogenblik het bittere verleden wordt uitgewist, zodat het “niet meer in gedachtenis zal komen, niemand zal er meer aan denken.” Zo lijkt verdrukking aan de ene kant een pad of een poort omheind met braamstruiken, waar je moeilijk doorheen komt; en aan de andere kant is het de triomfboog van de overwinnaar, waaronder wij het koninkrijk binnentreden. Terwijl wij er doorheen gaan kunnen wij het lied zingen van Hem die deze weg lang geleden voor ons ging: “Ik ben ervan overtuigd dat het lijden van de tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid die aan ons geopenbaard zal worden” (Romeinen 8:18).

De gedachte aan het koninkrijk bemoedigt ons, en de verdwaalde lichtstralen ervan die het geloof ons geeft zijn als de lichtjes uit het raamkozijn van een geliefd huis, die door het struikgewas flikkeren voor het vermoeide oog van een in het donker verdwaalde reiziger. Ja, wij zijn erfgenamen van niets minder dan een koninkrijk — hoe weinig wij daar op dit moment ook op lijken, en hoe hoogmoedig het ook mag klinken om zoveel op te eisen en zo hoog te mikken. Koninklijke gewaden zullen binnenkort al onze armzaligheid bedekken; en onder de heerlijkheid van een troon zullen wij al onze armoede, schaamte en verdriet begraven.

Maar dit is nog niet alles. De vele voortreffelijkheden van dat koninkrijk, zoals de profeten en apostelen ze ons bekend hebben gemaakt, passen juist bij onze situatie en vormen een tegenstelling met onze huidige toestand. Die passendheid — die tegenstelling — maakt de gedachten aan het koninkrijk dubbel kostbaar en troostend.

1. Het is het Koninkrijk van God (1 Korinthe 6:9)

De koninkrijken van mensen zijn voorbijgegaan — die koninkrijken waaronder Gods heiligen vertrapt zijn. En nu is alles wat van de mens was verdwenen, en er blijft niets over dan wat van God is! De heerlijkheid van het koninkrijk bestaat juist hierin, dat het geheel en al van God is. Het moet daarom volmaakt en gezegend zijn — heel anders dan wat onze ogen ooit gezien hebben. Als het slechts een hervorming van menselijke koninkrijken was, of slechts een troonswisseling, dan zou het vooruitzicht maar een twijfelachtige troost bieden. Maar het is een volledig voorbijgaan van het oude en een nieuw maken van alle dingen. Het is de terugkeer van God naar Zijn eigen wereld — en o, wat zal die terugkeer voor ons uitwerken! Zijn herkroning is wat wij verlangen; want alleen daarin ligt de zekerheid van blijvendheid en bestendigheid, waar geen vijand tegenop kan. Het was naar die herkroning dat Jezus uitzag toen Hij op het punt stond het kruis op te klimmen, en waarover Hij tweemaal sprak aan de paastafel (Lukas 22:16, 18) — alsof juist dit “de vreugde was die Hem in het vooruitzicht was gesteld,” omwille waarvan Hij “het kruis verdroeg en de schande verachtte” (Hebreeën 12:2). Het is die herkroning waar ook wij naar uitzien als de dag van onze triomf, want dan zullen wij “stralen als de zon in het Koninkrijk van onze Vader” (Mattheüs 13:43).

2. Het is het Koninkrijk van Christus (Kolossenzen 1:13)

Dit verzekert ons dat wij ons daar thuis zullen voelen. Het is geen vreemde die ons naast Zich op de troon zal zetten, maar onze naaste bloedverwant — de Mens die voor ons stierf. Het zijn de doorboorde handen die de scepter voeren. Dat past precies bij ons. Want hier zijn wij vreemden, en vooral in de hoven en paleizen van de aarde voelen wij ons niet thuis. Maar dan zal het anders zijn. Hier staan wij buiten de koninkrijken van de wereld. Die behoren toe aan de “vorst van deze wereld,” niet aan Christus, en dus ook niet aan ons. Zij heten ons niet vriendelijk welkom. Zij hebben geen eerbewijzen voor ons. Zij laten ons buiten staan. Zij zijn voor ons wat Pilatus, Herodes en Annas voor Jezus waren; zij laten ons onrecht en klappen overkomen, of kijken op zijn minst toe terwijl wij “verdrukking, benauwdheid, vervolging, honger, naaktheid, gevaar of zwaard” ondergaan. Veel van de verdrukking van de gemeente komt doordat de koninkrijken van deze wereld niet van Christus zijn. Maar in de toekomende eeuw zal Christus regeren, en alles zal aan Hem onderworpen zijn. Hij die regeren zal, weet wat het is om door de wereld gehaat te worden, en weet daarom hoe Hij in Zijn koninkrijk aan ons zal vergoeden al de haat waarmee wij gehaat zijn en al het verdriet dat ons hier heeft gebogen. En dit is duidelijk ook waar het Christus om gaat in wat Hij tegen Zijn discipelen zegt (Lukas 22:28-30). Want na te hebben gezegd “U bent het die steeds bij Mij gebleven bent in Mijn verzoekingen,” voegt Hij eraan toe: “En Ik beschik u het Koninkrijk, zoals Mijn Vader dat aan Mij beschikt heeft, opdat u eet en drinkt aan Mijn tafel in Mijn Koninkrijk en op tronen zit en de twaalf stammen van Israël oordeelt.” Zo verbindt Hij het huidige lijden voor Christus met het toekomstige regeren mét Christus — het volharden bij Hem in de beproeving nu, en het delen met Hem in Zijn eigen koninkrijk straks, wanneer Hij terugkomt om de kroon te ontvangen.

3. Het is een koninkrijk dat niet van deze wereld is (Johannes 18:36)

De woorden “niet van deze wereld” betekenen letterlijk “niet uit deze wereld, niet aan deze wereld ontleend” — net zoals wanneer Christus zegt: “U bent van deze wereld, Ik ben niet van deze wereld” (Johannes 8:23). Deze wereld is geheel en al slecht en staat onder de macht van de boze. Haar gebied ligt onder een vloek. Zij wordt “de tegenwoordige slechte wereld” genoemd (Galaten 1:4). Zij ligt in het boze (1 Johannes 5:19). Haar koninkrijken worden vergeleken met afzichtelijke roofdieren (Daniël 7). Satan en zijn legermachten zijn “de wereldbeheersers van de duisternis van dit tijdperk” (Efeze 6:12). Alles wat tot haar behoort is dus onheilig. Nu, het komende koninkrijk is niet uit haar materiaal gevormd en behoudt dus ook geen enkele gelijkenis met haar. Tussen de koninkrijken van deze wereld en het koninkrijk van de wereld die komen gaat, bestaat geen verwantschap en geen gelijkenis. Van “deze wereld” wordt gezegd dat zij de Geest verwerpt, ja zelfs Hem niet kan ontvangen (Johannes 14:17); maar dat koninkrijk zal vol zijn van de Geest, want “de Geest zal van omhoog worden uitgegoten, en de woestijn zal tot een vruchtbaar veld worden” (Jesaja 32:15). Over deze wereld is satan koning; over dat rijk is Christus Koning. Deze wereld kent God niet, niet de Vader en niet de Zoon; maar in dat rijk “zullen allen Hem kennen, van klein tot groot.” In deze wereld is alles duisternis; in dat rijk is alles licht. Deze wereld moet worden bestreden en overwonnen; dat rijk mag worden liefgehad en genoten. Zo is het koninkrijk waarvan wij erfgenamen zijn, even ongelijk aan deze wereld als Eden ongelijk was aan de woestijn. En juist dat maakt het zo begerenswaardig. Als het ook maar iets van het kwaad van deze wereld had behouden, als het enkel een herbouw was geweest van haar vleselijke constructie, als het ook maar iets van haar bedorven eigenschappen in zich had opgenomen, dan zou onze troost bij het vooruitzicht op de komst ervan, en bij het rekenen op de wisseling, maar armzalig zijn. Maar het is niet van deze wereld — en dat is onze vreugde. Wij hebben genoeg gezien van deze wereld om te verlangen dat ze vergaat, en om een koninkrijk welkom te heten waarin geen spoor of smet van haar te vinden is.

4. Het is een rechtvaardig koninkrijk

“Het Koninkrijk van God bestaat niet uit eten en drinken” — dat wil zeggen: het is geen vleselijk koninkrijk, opgebouwd uit uiterlijke plichtplegingen en zinnelijke lekkernijen — “maar uit gerechtigheid en vrede en blijdschap in de Heilige Geest”; dat is een rechtvaardig, vredig, vreugdevol koninkrijk, bewoond en doordrongen van de Heilige Geest, zodat alles wat ertoe behoort zelf ook zo moet zijn (Romeinen 14:17). Het is een koninkrijk waarvan het gebied de “nieuwe aarde is, waar gerechtigheid woont” (2 Petrus 3:13). De “onrechtvaardigen zullen het niet beërven” (1 Korinthe 6:9); alleen de heiligen zullen het bezitten (Daniël 7:18). De “scepter van dit koninkrijk is een scepter van rechtvaardigheid” (Psalm 45:7). Hij die hem voert is de rechtvaardige Koning (Jesaja 32:1); “en in Zijn dagen zal de rechtvaardige tot bloei komen” (Psalm 72:7). Het is een “krans der rechtvaardigheid” die voor ons is weggelegd (2 Timotheüs 4:8). En dan zal “de vrucht van de gerechtigheid vrede zijn, en de uitwerking van de gerechtigheid: rust en veiligheid tot in eeuwigheid” (Jesaja 32:17). De gerechtigheid van dit koninkrijk maakt het onuitsprekelijk aantrekkelijk voor wie is uitgeput geraakt door de ongerechtigheid van een onrechtvaardige wereld. De gedachte dat “de morgen” dat rechtvaardige koninkrijk zal inluiden, troost ons te midden van de wolken en de dikke duisternis van deze nacht van wenen.

5. Het is een koninkrijk van vrede

De oorlog heeft tegen die tijd zijn loop voltooid; de speren zijn gebroken en omgesmeed tot ploegscharen; strijd en haat zijn gevlucht. De storm is tot kalmte gekomen en de gekwelde zee is stil. Een heilige rust ademt over de aarde. “De bergen zullen voor het volk vrede dragen en de heuvels, met gerechtigheid; … er zal grote vrede zijn, tot de maan er niet meer is” (Psalm 72:3-7). “Op David, op zijn nageslacht, op zijn huis en op zijn troon zal voor eeuwig vrede zijn van de HEERE” (1 Koningen 2:33). Veel waarlijker dan in de dagen van Salomo zal er “vrede aan alle zijden, van rondom” zijn (1 Koningen 4:24); ja, de Heere God zal rust geven van rondom, zodat er “geen tegenstander en geen dreiging van kwaad” meer zal zijn (1 Koningen 5:4). Overal zal het opschrift van Gideons altaar staan: “Jehovah-Shalom” (Richteren 6:24). “Je zult vrede hebben met de wilde dieren van de aarde” (Job 5:23), want “een wolf zal bij een lam verblijven, een luipaard bij een geitenbok neerliggen, een kalf, een jonge leeuw en gemest vee zullen bij elkaar zijn, een kleine jongen zal ze drijven. Koe en berin zullen samen weiden, hun jongen zullen bij elkaar neerliggen. … Men zal geen kwaad doen en geen verderf aanrichten op heel Mijn heilige berg” (Jesaja 11:6 e.v.). Het zuchten van de schepping zal dan voorbij zijn, en haar verlossing voltooid. Alles zal vrede zijn; want de grote Vredevorst is gekomen. Zijn naam is Koning van Salem, dat wil zeggen: Koning van de vrede (Hebreeën 7:2). Hij wordt “Vredevorst” genoemd, en “aan de uitbreiding van deze heerschappij en aan de vrede zal geen einde komen” (Jesaja 9:5, 6).

Met wat een verlangen in ons hart zien wij uit naar de komst van dat koninkrijk, zo anders dan wat deze onrustige aarde van het begin af aan heeft gekend. Elk nieuw verdriet wekt het verlangen op. Elke nieuwe strijd maakt ons blij bij de gedachte dat er zulk een koninkrijk voor ons weggelegd is. Hoe zouden wij ons, zonder dit vooruitzicht, “ergeren aan de kwaaddoeners”; en hoe snel zou ons geduld bezwijken! Maar met onze ogen gericht op dit koninkrijk van vrede kunnen wij “roemen in de verdrukking,” kunnen wij de bitterste beker drinken, de zwaarste storm trotseren en het ruwste tumult verdragen. En wanneer het rumoer van de wereld op zijn luidst klinkt, kunnen wij “ons hoofd opheffen, omdat onze verlossing nabij is.”

6. Het is een koninkrijk dat niet kan wankelen (Hebreeën 12:28)

Alle andere koninkrijken zijn niet alleen gewankeld, maar aan stukken geschud. Het grote Babel, “de trots van de koninkrijken,” was niet meer dan een zandhoop, opgeworpen door de ene vloed en neergeworpen door de volgende. Zo is het met alle andere gegaan, groot en klein. Een voor een zijn ze omvergeworpen en vermorzeld, of zijn ze afgebrokkeld en als kaf van de zomerdorsvloer weggewaaid. Maar het koninkrijk waar wij op uitzien is “het eeuwig Koninkrijk van onze Heere en Zaligmaker, Jezus Christus” (2 Petrus 1:11). Het blijft voor eeuwig. Noch geweld noch tijd kunnen het aantasten. Het rijst op uit de puinhopen van de huidige wereldrijken, maar is aan geen van alle gelijk. De dingen die kunnen vergaan of verteren worden “geschud,” opdat zij worden afgeschud, en opdat wat niet geschud kan worden zal blijven. En zo komt het onwankelbare koninkrijk tevoorschijn — het koninkrijk waarin geen zonde binnenkomt; waarin verandering geen plaats heeft; waarin de vloek niet binnenvreet; waarvan wijsheid en heiligheid de sterke pilaren zijn; waar wanorde niet bestaat; waar de orde triomfeert; en waarvan de heerlijkheid nooit verflauwt. Het is een vreugde voor ons, in zo’n wereld van instabiliteit en schokken, om aan zo’n koninkrijk te denken. Heen en weer geslingerd door de veranderingen in de koninkrijken die wij hier bewonen, afgemat door het vallen en opkomen, het neerhalen en opbouwen, verlangen wij naar een koninkrijk dat ons rust geeft — een koninkrijk dat niet kan wankelen. Uit deze onzekerheid en wispelturigheid komen zoveel van onze smarten voort! Want wat is er zo verdrietig, zo misselijkmakend, als de gedachte dat elke vierkante centimeter grond onder ons verschuift, dat elke steun waarop wij leunen afbreekt, dat elke tak waar wij ons aan vastklampen afknapt? Wanneer wij ’s avonds de gordijnen dichtschuiven, weten wij niet welke verandering, welk verlies, welk verdriet ons de volgende morgen zal begroeten. Of ook al gaan wij ’s morgens licht en onbezwaard op pad, wij huiveren bij de gedachte wat voor wolken zich boven onze woning kunnen hebben samengetrokken voordat de avond valt. Zo vergankelijk, zo wisselvallig is de aarde met haar koninkrijken! Wat een vreugde om over die alle heen te zien, en dwars door hun schaduwen het eeuwige koninkrijk te aanschouwen! Ja, om verzekerd te zijn dat dit koninkrijk nabij is, en dat Hij “bij Wie geen verandering is of schaduw van omkering,” ons binnenkort zal welkom heten in zijn onveranderlijke rust; en dat Hij die “gisteren en heden Dezelfde is en tot in eeuwigheid,” ons zal doen zitten op de eeuwige troon.

“De hemel,” zei een oude schrijver, “is een gezelschap van edele wagers voor Christus”; en wij mogen eraan toevoegen: en van “edele lijders.” Van zulken is het Koninkrijk der hemelen! Het is in dat koninkrijk dat wij zullen rusten van onze arbeid en het einde zullen vinden van al ons lijden. Wij zullen ontdekken dat wij niet te veel gewaagd hebben, niet te veel gewerkt, niet te veel geleden. De heerlijkheid van het koninkrijk zal alles goedmaken.

“Wees niet bevreesd, kleine kudde, want het heeft uw Vader behaagd u het Koninkrijk te geven.” Samen met “de Koning der ere” zullen wij onze plaats innemen op de troon, op die dag waarop Hij “de geringe uit het stof verheft en uit het vuil de arme verhoogt, om hen bij edelen te doen zitten en hen een erezetel te laten verkrijgen”; wanneer de goddelozen zwijgen in de duisternis en de tegenstanders van de Heere verbrijzeld worden; wanneer “de HEERE zal rechtspreken over de einden der aarde; Hij zal Zijn Koning kracht geven, en de hoorn van Zijn Gezalfde opheffen” (1 Samuël 2:8-10).

“Uw Koninkrijk kome!” Dat is de zuchtende kern van onze gebeden. Moe van het bestuur van de mens, verlangen wij naar dat van God. Tot op het bot ziek van de taferelen van kwaad in deze wereld — de mens die de mens berooft, de mens die de mens tot slaaf maakt, de mens die de mens verwondt, de mens die de mens bedriegt, de mens die de mens vertrapt — verlangen wij naar het oprichten van de rechtvaardige troon. O, wat zal dat een wereld zijn, wanneer de wil en het bestuur van de mens zullen worden ingeruild voor het bestuur en de wil van Christus; wanneer Gods wil “geschiedt, zoals in de hemel, zo ook op de aarde”!

Het is onze vreugde om te bedenken dat dit koninkrijk nabij is; en dat er geen eeuwen van zonde en onrecht meer in het vooruitzicht liggen, niet voor de gemeente en niet voor de aarde. Juist die nabijheid is onze troost. De hoop dát het komen zal bemoedigt ons; maar de gedachte dat het spóedig komt bemoedigt ons nog meer. Want zowel geloof als hoop worden gevoed door de gedachte aan nabijheid. Wij mopperen niet om het uitstel en worden niet moedeloos of terneergeslagen. En toch lijken onze gevoelens in sommige opzichten wel op wat iemand uit een vroegere tijd zo beschreef:

… Zo traag is deze dag, als de nacht voor een feest is voor een ongeduldig kind dat nieuwe kleren heeft en ze nog niet mag dragen …

Ons bruidsgewaad ligt klaar, en wij verlangen het aan te doen. Ons priesterlijk en koninklijk kleed ligt eveneens klaar, en wij verlangen ernaar daarvoor deze rouwgewaden van armoede, schande en weduwschap in te ruilen. En toch: “door uw volharding zult u uw leven verkrijgen.”

Wij kijken dagelijks uit naar een koninkrijk, en heffen ons hoofd op, wetend dat onze verlossing nabij is. Het zal niet uitblijven. De tekenen van zijn nadering vermenigvuldigen zich. De schaduwen trekken nog voortdurend langs de grijze kliffen heen en weer, maar hun toenemende snelheid wijst op een ingrijpende verandering die op handen is. Koninkrijken rijzen nog op en vallen weer neer; maar de diepe kracht van de trillingen — de kortheid zowel als de plotselinge heftigheid van het schommelen — kondigt een crisis aan. Op dat beslissende moment komen de bewegingen van de wereld tot stilstand. Dan, aangeraakt door een goddelijke hand, beginnen zij opnieuw. Een betere regeringsorde vangt aan. Satan is gebonden (Openbaring 20:1-3). “De onderdrukker is opgehouden” (Jesaja 14:4). Hij die “volken sloeg in verbolgenheid” is zelf geslagen (Jesaja 14:6). De slecht bestuurde wereld juicht. “Nu komt heel de aarde tot rust en stilte. Men breekt uit in gejuich” (Jesaja 14:7). De gezalfde Koning is verschenen. Het grote koninkrijk is gekomen!

Hoofdstuk 11De genade

Onze bron van zegen is hier de genade. Tot deze genade — deze vrije liefde van God — wendden wij ons toen voor het eerst het besef van gemis en zonde in ons ontwaakte. Wij ontdekten dat deze genade van God ruim genoeg voor ons was, en volkomen passend. Zo dat we, terwijl we voelden dat we voor niets anders geschikt waren, juist daardoor des te meer geschikte voorwerpen waren voor genade. Voor toorn of voor genade waren we geschikt — voor niets anders, voor niets daartussen. Wij vluchtten weg van de toorn en zochten onze toevlucht in de genade. Tussen die twee in heeft het bloed van het aangenomen offer een weg gebaand — "een heilige weg". Wij zagen die weg, we zagen dat hij vrij en onbetwist was, we vluchtten erop, en al gauw bevonden we ons buiten het bereik van de toorn — onder de brede bedekking van de genade, ja, onder de vleugel van de Genadige Zelf, van Hem die "vol van genade en waarheid" is.

Het is de kennis van deze genade die onze twijfels uitroeide, onze angsten tot rust bracht en ons deed blozen om ons ongeloof en wantrouwen. Het is de kennis van deze genade die onze ziel nog steeds in vrede bewaart, ondanks zwakheid, zonde en strijd. Omdat we eruit mogen putten zonder grens en zonder beperking, voelen we dat zich geen omstandigheid kan voordoen waarin we niet vrij zijn om er gebruik van te maken — sterker nog, geen omstandigheid waarin het niet juist onze grootste zonde zou zijn om er ver van weg te blijven, alsof de genade kleiner of minder vrij was geworden. Met heel deze rijke genade tot onze beschikking, om er voortdurend uit te putten — wat een dwaasheid om dan bang te zijn voor vijanden, kwaad en dagen van benauwdheid! Want zo zegt de profeet: "Gezegend is de man die op de HEERE vertrouwt, wiens vertrouwen de HEERE is. Hij zal zijn als een boom, die bij water geplant is, en die zijn wortels laat uitlopen bij een waterloop. Hij merkt het niet als er hitte komt, zijn blad blijft groen. Een jaar van droogte deert hem niet, en hij houdt niet op vrucht te dragen." (Jeremia 17:7-8)

In deze genade "blijven" wij (Handelingen 13:43). In deze genade "staan" wij (Romeinen 5:2). In deze genade moeten wij "sterk" zijn (2 Timotheüs 2:1). Aan deze genade moeten wij "vasthouden" (Hebreeën 12:28). Deze genade is "voor ons genoeg" (2 Korinthe 12:9). Deze genade wensen wij anderen toe als we zeggen: "De genade zij met allen die onze Heere Jezus Christus in onvergankelijkheid liefhebben" (Efeze 6:24). Alles is genade, van begin tot eind — pure genade, waarin geen rekening wordt gehouden met enig goed dat wij hebben gedaan, gevoeld, gedacht of gezegd. Zo dat de geschiedenis van ons leven besloten ligt in deze gezegende woorden: "Waar de zonde is toegenomen, daar is de genade meer dan overvloedig geweest" (Romeinen 5:20). Wij hebben ervaren dat de nieuwe zonden van elk uur, in plaats van de bron van genade voor ons af te sluiten, juist nieuwe genade-bronnen voor ons openden — bronnen van genade die we anders nooit gekend zouden hebben en waarvan we nooit gedacht hadden dat ze konden bestaan. Niet alsof de zonde daardoor minder verwerpelijk wordt. De afschuwelijke zonden van David werden de aanleiding voor het ontsluiten van een nieuwe diepte van genade — een diepte die niemand vóór hem had vermoed. Toch verloor zijn ongerechtigheid daardoor niets van haar gruwelijkheid. Zo stroomt de genade altijd over ons uit om elke nieuwe zonde weg te spoelen; maar terwijl ze dat doet, laat ze de zonde die ze wegspoelt juist gruwelijker en onverdedigbaarder lijken. Hoe helderder de zon, hoe donkerder en scherper de schaduwen — zo geldt: hoe voller de genade, hoe afzichtelijker de zonde verschijnt.

En zoals onze persoonlijke geschiedenis als verloste mensen de geschiedenis is van toenemende zonde die door nóg meer toenemende genade wordt beantwoord, is zo ook de geschiedenis van alle dingen in deze gevallen wereld er een van toenemende genade.

Wat is heel de geschiedenis van Israël, stap voor stap, anders dan de geschiedenis van de grenzeloze zonde van de mens die de nóg grenzelozere genade van God uitlokt? Wat is de geschiedenis van de gemeente anders dan dezelfde geschiedenis? Zo dat elk van de uitverkorenen en geroepenen die haar machtige menigte vormen met de oude apostel — wiens naam de eerste was onder de zondaars — kan zeggen: "De genade van onze Heere is echter zeer overvloedig geweest, met geloof en liefde, die er is in Christus Jezus" (1 Timotheüs 1:14). En zelfs de geschiedenis van deze stoffelijke schepping, waarop de vloek zo lang en zwaar drukt — wat is die anders dan de geschiedenis van een genade die overstroomt boven de zonde uit, en die deze bezoedelde aarde uit het verterende vuur redt?

Tot nu toe is alles uit genade geweest. En alles zal hierna uit genade zijn. Op dit punt zal er geen verandering zijn.

Toch is dit nog niet de hele waarheid. Want de helderste openbaringen moeten nog komen. De eerste komst van de Heere onthulde aan ons hoogten en diepten van een wonderbare genade. Maar Zijn tweede komst zal ontdekkingen van genade meebrengen die net zo wonderbaar zijn — en nog onbekend. De belofte "de HEERE zal genade en eer geven" (Psalm 84:12) lijkt vooral te wijzen op de tijd dat we, na dagen van smartelijk verlangen en moeizaam reizen door het tranendal, in Sion verschijnen voor God. Staande met het Nieuwe Jeruzalem zingen we dan het lied van het zalige contrast — "één dag in Uw voorhoven is beter dan duizend elders" (Psalm 84:11) — alsof deze nieuwe uitbarsting van genade, die ons tegemoet komt als we de paarlen poorten binnengaan, alles overtreft wat we eerder geproefd hebben. Ook de apostel Petrus wijst vooruit naar diezelfde tijd voor de volle openbaring van de genade, als hij spreekt over "de genade die u gebracht wordt in de openbaring van Jezus Christus" (1 Petrus 1:13). Hij geeft daarmee aan dat in die dag nieuwe en grotere kringen van genade zich zullen openen — zoals de horizon zich verbreedt wanneer de zon opklimt. Naar diezelfde dag wijst de profeet Zacharia als hij zegt: "Hij zal de sluitsteen aandragen onder luid geroep: Genade, genade zij hem!" (Zacharia 4:7).

Maar vooral wordt deze waarheid ons geleerd door de apostel Paulus, als hij zegt dat Gods bedoeling met het levend maken samen met Christus, met het samen opwekken en samen plaatsen in de hemelse gewesten, deze is: "opdat Hij in de komende eeuwen de allesovertreffende rijkdom van Zijn genade zou bewijzen, door de goedertierenheid over ons in Christus Jezus" (Efeze 2:7). Hij stapelt hier woord op woord, alsof hij geen woord sterk genoeg kan vinden voor zijn doel. Het is niet enkel "genade" — het is "rijkdom van genade". En zelfs niet alleen dat — het is "allesovertreffende rijkdom van genade". Een rijkdom van genade die niet alleen alle andere rijkdom overtreft, maar ook alle rijkdom van genade die tot dan toe bekend was. Alsof de genade van het verleden vergeten zal worden in de overvloed van wat komen gaat.

Hoe vaak is in Israëls verleden, toen de zonde toenam, de genade niet binnenstromend gekomen — alles wegvegend alsof het er nooit was geweest! Maar in de dag waarop "de Verlosser tot Sion zal komen en de goddeloosheid van Jakob zal afkeren" — op het moment dat hun wanhoopskreet zal zijn: "Houdt Zijn goedertierenheid voor altijd op?" (Psalm 77:9) — zal genade als een vloed over hen heen stromen, voller en rijker dan iets wat zij of hun vaderen ooit gekend hebben. Een genade die machtigere obstakels neerwerpt en hogere bergen van ongerechtigheid vlak maakt. Want over deze tijd staat geschreven: "En daarom wacht de HEERE, opdat Hij u genadig zal zijn... Hij zal u zeker genadig zijn op uw luide roepen" (Jesaja 30:18-19). In die dag zal "genade" niet alleen vergeving aan Israël brengen, maar haar ook verheffen tot een hoogte van heerlijkheid op aarde en aanzien onder de volken — zo dat het verleden niet zal worden herinnerd of in gedachten zal komen.

Hoe vaak is in de geschiedenis van de gemeente de genade niet groot gemaakt! Elke eeuw heeft nieuwe wonderen van genade onthuld, om welke de gemeente de God van alle genade heeft geprezen.

Maar de overvloed van het verleden is niet alles wat haar nog te wachten staat. Haar terugkerende Heere zal heel de "allesovertreffende rijkdom van Zijn genade" met Zich meebrengen, en aan haar zal die rijkdom besteed worden. Wanneer ze opgenomen wordt in de wolken, haar Heere tegemoet in de lucht, en altijd bij Hem zal zijn, zal ze in de schatkamer van de genade worden binnengeleid en een glimp opvangen van haar onmetelijkheid. Bij elke stap in haar afgelegde weg is een nieuwe stroom van overstromende genade tevoorschijn gekomen. De genade vond haar in een woest land en in een verlaten, woeste wildernis. De genade trok haar uit de afschuwelijke kuil en uit het modderige slijk. De genade waste haar, kleedde haar, schoeide haar, omwikkelde haar en tooide haar met sieraden (Ezechiël 16:9-11). Ze gaf haar "sieraad in plaats van as, vreugdeolie in plaats van rouw, een lofgewaad in plaats van een benauwde geest" (Jesaja 61:3). De genade sterkte haar voor de strijd, voor moeite en arbeid, en maakte haar meer dan overwinnaar door Hem die haar liefhad. De genade troostte haar in de boze dag, wiste haar tranen weg, schonk haar nieuwe vreugden en sloeg de eeuwige armen om haar heen. De genade leerde haar bidden, prijzen, liefhebben, vertrouwen en dienen — ondanks het altijd weerspannige hart in haar. De genade hield haar als vreemdelinge en pelgrim hier — zonder stad en zonder rustplaats op aarde — uitziend naar de stad met fundamenten, wachtend op de verschijning van haar Heere temidden van alle hartzeer over uitgestelde hoop, en smachtend naar de omhelzing van de Bruidegom — ongestoord door de valse pracht van een tegenwoordige boze wereld. Maar de genade die haar tot zover gebracht heeft, is niet uitgeput. Want ze is volkomen grenzeloos, zoals het hart van Hem uit Wie ze voortkomt. En zoals ze de gemeente van het ene niveau naar het andere optilt, zo wordt haar eigen kring steeds wijder.

De dageraad van de opstanding — de morgen van vreugde — brengt nieuwe voorraden van genade met zich mee. Wij hadden gedacht dat de genade niet verder kon gaan dan ze hier al gegaan was: in de vergeving van zoveel zonden, in de redding in zo'n volkomen verlossing. Maar dán zullen we ontdekken dat de genade zich nog maar net begon te vertonen.

Het was hier nog maar het eerste slokje uit de diepe bron die we proefden. De genade ontmoet ons als wij uit het graf opstaan, om ons te overladen met nieuwe zegeningen, zoals geen oog heeft gezien en geen oor heeft gehoord. Ze kleedt ons in koninklijke gewaden. Ze plaatst ons op de troon. Ze geeft ons "de kroon van het leven" (Openbaring 2:10) en "de krans van de rechtvaardigheid" (2 Timotheüs 4:8). Ze maakt ons tot pilaren in de tempel van onze God. Ze schrijft op ons de naam van onze God en de naam van de stad van onze God. Ze geeft ons "de morgenster". Ze geeft ons de witte steen, en in die steen een nieuwe naam geschreven die niemand kent dan wie hem ontvangt. Ze geeft ons te eten van het verborgen manna. Ze leidt ons terug naar de levensboom die in het midden van het paradijs van God staat. Ze brengt ons in de bruidskamer; ze laat ons aanzitten aan de bruiloftstafel en leert ons zingen: "Laten wij blij zijn en ons verheugen en Hem de heerlijkheid geven, want de bruiloft van het Lam is gekomen en Zijn vrouw heeft zich gereedgemaakt" (Openbaring 19:7). Ze draagt ons binnen die stad die de zon en de maan niet nodig heeft om haar te beschijnen, waarvan de muur van jaspis is, waarvan de fundamenten edelstenen zijn, waarvan poorten parels en waarvan straten doorschijnend goud zijn. Ze geeft ons te drinken uit de zuivere rivier van het levenswater, helder als kristal, voortkomend uit de troon van God en van het Lam.

Dit alles zal de genade nog voor ons doen, in die morgen die zal aanbreken wanneer deze nacht van verdriet voorbij is. Heel deze heerlijkheid — dit "allesovertreffend eeuwig gewicht van heerlijkheid" (2 Korinthe 4:17) — zullen we te danken hebben aan de allesovertreffende rijkdom van die genade, die zich dan zo wonderlijk zal ontvouwen, eer op eer stapelend, gave op gave, en vreugde op vreugde — zonder einde, voor eeuwig.

Laten we hierin het verschil opmerken tussen Christus en Zijn gemeente, de Bruidegom en de bruid. Dezelfde heerlijkheid omkleedt hen beide; maar de manier waarop zij die ontvangen, is volkomen verschillend. Voor Hem is het een loon van rechtvaardigheid, voor haar van genade.

De rechtvaardigheid kroont Hem, de genade kroont haar. Deze wonderbare eer is in Zijn geval een aanspraak van rechtvaardigheid, in haar geval slechts een toekenning van genade. Van Hem staat geschreven: "U hebt gerechtigheid lief en haat goddeloosheid; daarom heeft Uw God U gezalfd, o God, met vreugdeolie, boven Uw metgezellen" (Psalm 45:8). En van haar wordt gezegd: "Hij heeft ons zalig gemaakt en geroepen met een heilige roeping, niet overeenkomstig onze werken, maar overeenkomstig Zijn eigen voornemen en genade, die ons gegeven is in Christus Jezus vóór de tijden der eeuwen" (2 Timotheüs 1:9). Wat de rechtvaardigheid voor Hem doet, dat doet de genade voor haar. En, o, hoe grenzeloos moet die genade zijn — als ze voor háár alles kan doen wat de rechtvaardigheid voor Hém kan doen!

Die komende dag van genade werpt zijn licht op het heden, door ons te laten zien hoe enorm en onuitputtelijk de genade is die zich uitstort uit de schoot van de Vader, door het bloed van de Zoon. Als deze rijkdom van genade zo allesovertreffend groot is — hoe is het dan mogelijk dat we dat vermoeden koesteren dat ons nu zo vaak achtervolgt: "Is er wel genoeg genade voor de vergeving van zonden zoals die van mij — genoeg genade om welkom en aangenomen te zijn voor een zondaar zoals ik?" Wat? Is er genade genoeg om talloze menigten te ontvangen, ze schoon te wassen en hen onberispelijk te stellen op de dag van de Heere met geweldige vreugde — en is er niet genoeg voor één? Is er genade genoeg om hierna zo'n wonderbare heerlijkheid uit te storten over menigten van onverdienden — en is er niet genoeg om vergeving te brengen aan één onverdiende ziel, nu? Zo verkondigen we, terwijl we vertellen van de genade die de komende eeuwen zullen ontvouwen, een blijde boodschap aan de grootste van de zondaars — een blijde boodschap over de oneindige ruimte van de genade, een blijde boodschap over Hem uit Wie deze gezegende stroom voortkomt.

O, wat een terechtwijzing voor onze vrees, voor onze twijfel, voor onze argwaan, voor ons ongeloof — die waarheid over de allesovertreffende rijkdom van genade die nog moet worden ontvouwd! Is het mogelijk dat we verder gaan met vrezen, twijfelen, verdenken en ongeloof — terwijl we zeker weten dat de genade zo vrij en zo groot is, zo voldoende om heel onze omstandigheid te omvatten, zo passend bij elke bijzondere nood, elke bijzondere last, elke bijzondere zonde? Zullen we het wagen om de zonde groter te maken dan de genade, het gemis groter dan de voorziening, de last groter dan de verlichting? Zullen we ons niet schamen onze zonde groter te maken dan de genade van God, en te redeneren alsof de genade die ons het Koninkrijk en de kroon van Christus kan toekennen, niet ruim genoeg zou zijn om onze zonden te bedekken? O, de dwaasheid van het ongeloof! — een dwaasheid zonder naam en zonder weerga: te geloven in een genade die bereid is ons op de troon van het heelal te plaatsen, naast de eeuwige Zoon, maar niet bereid om ons te vergeven. Een genade groot genoeg om te zeggen: "Kom, gezegenden van Mijn Vader, beërf het Koninkrijk dat voor u bestemd is vanaf de grondlegging van de wereld" (Mattheüs 25:34) — maar niet groot genoeg om te zeggen: "Heb goede moed, uw zonden zijn u vergeven!"

"Het is nog niet geopenbaard wat wij zullen zijn" (1 Johannes 3:2). Maar omdat de schoot van de genade geen miskramen kent, weten wij "dat Hij Die in u een goed werk begonnen is, dat voltooien zal tot op de dag van Jezus Christus" (Filippenzen 1:6). De genade heeft nog geen volle ruimte gehad om zich te ontvouwen en heel haar omvang te tonen. Ons leven is verborgen, onze heerlijkheid is verborgen, onze erfenis is verborgen, onze stad is nog niet uit de hemel neergedaald van God. In de put van Dothan was nog niet zichtbaar wat Jozef worden zou. Zijn vreemde dromen wezen ergens op — maar wie had kunnen denken dat hij op de troon van Farao zou zitten?

Het was nog niet zichtbaar wat Ruth zou worden toen ze in Moab woonde, een vreemdelinge ten opzichte van de ware God; ja zelfs niet toen ze huis en familie verliet om haar lot te delen met Israël. Dat gezegende tafereel van liefde en geloof — toen "Orpa kuste" en "Ruth aanhing" — verried een hart van een buitengewoon gehalte; dat wees ergens op. Maar wie had kunnen denken dat zij een moeder in Israël zou zijn, uit wie de Messias zou voortkomen?

Zo dragen wij nu nog niet de gestalte van wat wij zullen zijn. Wij zien er niet uit als koningen. En al kleurt soms ons gezicht — wanneer een glimp van de beloofde kroon ons verschijnt en een visioen van haar nabijheid voor ons opklaart — al fonkelen onze ogen, en al neemt onze gang onbewust een ongebruikelijke waardigheid aan, toch zien wij er meestal heel anders uit dan wat wij zullen zijn. Soms flitst de ster van adel — het ereteken van onze orde — uit onder onze armoedige bedekking en glinstert op onze borst, maar dat gebeurt zelden. Tegenwoordig zelfs zeldzamer dan vroeger. Want de godsdienst — zelfs de beste — is afgegleden van haar oorspronkelijke hoogte tot iets tams, tweederangs, minderwaardigs. En de nog altijd aanklevende kleren van de oude mens dempen en doven elke opkomende straal van de verwachte heerlijkheid.

Wat voor andere wezens zou de genade van ons maken — als wij het haar maar lieten doen! Maar in plaats van haar dat toe te staan, zetten wij haar van ons af, tevreden met juist genoeg om ons van de toekomende toorn te redden. Wij deinzen terug voor haar volheid, alsof we ons daardoor zouden verbinden tot een veel heiliger wandel en een hogere stijl van leven dan waar we klaar voor zijn. Want "de zaligmakende genade van God is verschenen aan alle mensen, en leert ons de goddeloosheid en de wereldse begeerten te verloochenen en in deze tegenwoordige wereld bezonnen, rechtvaardig en godvruchtig te leven, terwijl wij verwachten de zalige hoop en verschijning van de heerlijkheid van de grote God en onze Zaligmaker, Jezus Christus. Hij heeft Zichzelf voor ons gegeven, opdat Hij ons zou vrijkopen van alle wetteloosheid en voor Zichzelf een eigen volk zou reinigen, ijverig in goede werken" (Titus 2:11-14).

De genade die in onze lange nacht over ons gevloeid is, is groot en veelvormig geweest. Maar zij houdt niet op met de nacht. De morgen brengt nieuwe voorraden van genade met zich mee. Wanneer die genade zich ontvouwt, dán zal blijken wat wij werkelijk zijn.

Onze huidige verschijning zal van ons afvallen. Wij zullen tevoorschijn treden als "erfgenamen van God" (Romeinen 8:17). Hij die ons genade gegeven heeft, zal ons ook heerlijkheid geven; Hij die ons door de nacht heen geleid heeft, zal ons brengen tot de vreugde van de morgen.

Hoofdstuk 12De heerlijkheid

Niet alleen het werkelijke leven van een mens, maar ook zijn werkelijke geschiedenis begint bij zijn bekering. Tot die tijd is hij een wezen zonder geschiedenis. Hij heeft geen verhaal te vertellen. Hij is slechts deel van een wereld die in het boze ligt, en er is niets aan hem dat het waard is om opgetekend te worden.

Maar vanaf het moment dat hij wedergeboren wordt en daarmee uit de massa wordt gehaald, ontvangt hij een persoonlijkheid én een waardigheid die hem geschikt maken om een geschiedenis te hebben — een geschiedenis die God als zodanig kan erkennen en die God Zelf zal optekenen. Vanaf die tijd heeft hij een verhaal te vertellen, wonderbaar en goddelijk; een verhaal waarnaar engelen luisteren, en waarover in de hemel vreugde is.

In die brede oceaan zijn miljoenen druppels — en toch vormen ze één vermengde massa vloeistof. Geen enkele druppel heeft een geschiedenis. Er kan een geschiedenis zijn van de oceaan, maar niet van haar afzonderlijke druppels. Maar kijk — jouw druppel begint zich los te maken uit de massa. Hij vat een zonnestraal en stijgt op in het uitspansel. Daar fonkelt hij in de regenboog of straalt hij in de kleuren van de zonsondergang. Nu heeft hij een geschiedenis. Vanaf het moment dat hij uit de massa kwam en een eigen persoonlijkheid kreeg, had hij een verhaal te vertellen — een eigen verhaal, een verhaal van pracht en schoonheid.

In die enorme blokken nog ongebroken steen liggen wat een verschillende vormen verborgen! Wat een mogelijkheden voor beelden of bouwwerken zijn daarin verscholen! Toch hebben ze geen geschiedenis. Ze kúnnen er geen hebben. Ze zijn slechts onderdeel van een lelijk blok, waarin geen enkele lijn of bocht van schoonheid te zien is. Maar dan klinkt het geluid van hamers. De mens heft zijn beitel op. Eén blok wordt afgehouwen. Opnieuw heft hij zijn beitel op, en het blok begint vorm aan te nemen — totdat, slag na slag erop neerkomt en hand na hand het glad maakt en vormgeeft en het volmaakte beeld van het menselijk lichaam tevoorschijn komt.

En het lijkt alsof de hand van de kunstenaar alleen maar bezig is geweest om de stenen omhulsels van die mooie gestalte af te wikkelen, en haar uit de slaap van haar marmeren graf te wekken. Vanaf het moment dat de beitel dat stuk steen raakte, begon zijn geschiedenis.

Zo is het ook met een heilige. Vanaf het moment dat de hand van de Geest op hem wordt gelegd om het proces van afzonderen te beginnen, vanaf dat moment begint zijn geschiedenis. Hij ontvangt dan een bewuste, onderscheiden persoonlijkheid, die hem geschikt maakt om een geschiedenis te hebben — een geschiedenis die geheel wonderbaar is; een geschiedenis waarvan de bladzijden in de hemel zowel geschreven als gelezen worden; een geschiedenis die in haar goddelijke glans zich uitstrekt over de eeuwigheid. Zijn ware waardigheid begint nu pas. Hij wordt geschikt om een plek in het verhaal in te nemen. Elke gebeurtenis in zijn leven wordt het waard om opgetekend te worden. "De rechtvaardige zal eeuwig in gedachtenis blijven" (Psalm 112:6).

Op aarde is deze geschiedenis er één van lijden en oneer, net als die van de Meester; maar hierna, in het koninkrijk, is het een geschiedenis van heerlijkheid en eer. "De hele tijd," zegt Howe, "is God vanaf de eerste bekering van de ziel met haar bezig geweest — werkend, vormend, polijstend. Hij verspreid Zijn eigen heerlijkheid over haar. Hij legd haar in en maakt haar glanzend met heerlijkheid. Nu eindelijk wordt het hele werk geopenbaard, het gordijn wordt opzij geschoven, en de gezegende ziel ontwaakt." Dan begint er een nieuw tijdperk in haar geschiedenis.

Hoe die geschiedenis eruit zal zien, weten wij nu niet. Dat zij wonderbaar zal zijn, weten wij; hoe wonderbaar, kunnen wij ons niet voorstellen. Dat zij heel anders zal zijn dan onze huidige, weten wij; en toch blijft zij niet los van die huidige geschiedenis staan, maar is eraan verbonden — sterker nog, ze ontspringt eruit als haar wortel of zaad.

Ons huidige leven is de ondergrondse fase van de plant; ons toekomstige leven het uitlopen, bloeien en vrucht dragen. Maar de plant is dezelfde, en de toekomst is voor heel haar voortreffelijkheid en schoonheid afhankelijk van het heden. De nacht is niet het sluiten van de dag, maar de dag is het opengaan van de nacht. De dag is slechts de nacht die in bloei staat — de geopende kelken van een donkere, onaanzienlijke knop, die in zich heerlijkheden draagt waarvan wij hier nog geen glimpen opvangen. Het is somber sentiment én valse filosofie om te zeggen, zoals iemand in onze tijd gedaan heeft: "De nacht is edeler dan de dag; de dag is slechts een bonte sluier die kort wordt uitgespreid over de oneindige boezem van de nacht, die haar zuiver doorzichtige, eeuwige diepten voor ons verbergt." De nacht is op zijn best slechts de schoonheid van de dood; de dag, van het leven. En het is het leven, niet de dood, dat schoon is. En als het leven op aarde, in al zijn vormen en ontvouwingen, zo bijzonder schoon is, wat zal het dan niet zijn hierna, wanneer het zich ten volle ontvouwt en heel het bestaan vervult — met een intensiteit die wij nu niet kennen, alsof het bijna zichtbaar wordt door de nieuwe heerlijkheid die het dan over heel de schepping zal verspreiden.

"Wijzen zullen eer ontvangen" (Spreuken 3:35). "Laten Zijn gunstelingen om die eer opspringen van vreugde" (Psalm 149:5). Zij zijn "voorwerpen van Zijn ontferming, die Hij van tevoren bereid heeft tot heerlijkheid" (Romeinen 9:23). Waartoe wij geroepen zijn, is "Zijn eeuwige heerlijkheid" (1 Petrus 5:10). Wat wij ontvangen is "de zaligheid in Christus Jezus, met eeuwige heerlijkheid" (2 Timotheüs 2:10). Tot heerlijkheid is God "veel kinderen aan het brengen" (Hebreeën 2:10), zodat zoals Hij door Wie wij hierin worden gebracht "met heerlijkheid en eer gekroond" is, ook wij dat zullen zijn (Hebreeën 2:9). Wij mogen "ons verheugen met een onuitsprekelijke en heerlijke vreugde" (1 Petrus 1:8). Wij zijn niet alleen "getuige van het lijden van Christus", maar ook "deelgenoot van de heerlijkheid die geopenbaard zal worden" (1 Petrus 5:1). Daarom luidt het woord van bemoediging zo: "Verblijd u naar de mate waarin u gemeenschap hebt aan het lijden van Christus, opdat u zich ook in de openbaring van Zijn heerlijkheid mag verblijden en verheugen" (1 Petrus 4:13).

En de belofte luidt niet alleen "als wij volharden, zullen wij ook met Hem regeren", maar ook: "als wij althans met Hem lijden, opdat wij ook met Hem verheerlijkt worden" (Romeinen 8:17).

Deze heerlijkheid is dus ons deel. Het is dat "betere ding" dat God voor ons heeft bereid, om welke reden Hij Zich niet schaamt om onze God genoemd te worden. Dit is de heerlijkheid die al het huidige lijden in de schaduw stelt en het voor eeuwig zal doen vergeten.

Heerlijkheid is de samengevoegde essentie van al wat heilig, voortreffelijk en schoon is. Want alles wat bestaat heeft delen die meer en delen die minder volmaakt zijn. En zijn heerlijkheid is dat wat het meest volmaakt is — waaraan natuurlijk ook het minder volmaakte, naar zijn mate, heeft bijgedragen. Het licht is de heerlijkheid van de zon. De doorzichtigheid is de heerlijkheid van de stroom. De bloem is de heerlijkheid van de plant. De ziel is de heerlijkheid van de mens. Het gezicht is de heerlijkheid van het lichaam. En deze heerlijkheid is op een wonderlijke manier veelzijdig: "De glans van de zon is verschillend, en de glans van de maan is verschillend, en de glans van de sterren is verschillend, want de ene ster verschilt in glans van de andere ster" (1 Korinthe 15:41).

Wat werkelijk heerlijk is, is hier zo verborgen, zo aangetast, zo vermengd met wanstaltigheid en bederf, dat de Schrift er altijd over spreekt alsof de hele heerlijkheid nog in het verschiet ligt — alsof er nog niets van geopenbaard is. Zo werd Hij Die "de afstraling van Gods heerlijkheid" is (Hebreeën 1:3), toen Hij naar de aarde kwam, niet erkend als de Bezitter van zulke heerlijkheid. Zij was verborgen; zij straalde niet. Weinig ogen zagen ook maar enige heerlijkheid in Hem; niemand zag de omvang of de grootheid ervan. Zelfs bij Hem werd nog niet duidelijk wie Hij was en wat Hij zijn zou wanneer Hij komt om "verheerlijkt te worden in Zijn heiligen" (2 Thessalonicenzen 1:10).

Alles wat heerlijk is — zichtbaar of onzichtbaar, stoffelijk of onstoffelijk, natuurlijk of geestelijk — moet zijn geboorteplek in God hebben. "Want uit Hem en door Hem en tot Hem zijn alle dingen. Hem zij de heerlijkheid, tot in eeuwigheid" (Romeinen 11:36).

Alle heerlijke dingen komen uit Hem voort en hebben hun zaden, hun edelstenen of hun patronen in Hemzelf. Wij zeggen van die bloem: "wat mooi"; maar het type van haar schoonheid — de schoonheid waarvan zij de zwakke uitdrukking is — is in God. Wij zeggen van die ster: "wat helder"; maar de helderheid die zij vertegenwoordigt of openbaart, is in God. Zo is het met elk voorwerp boven en beneden. En zo zal het in het bijzonder te zien zijn in de heerlijke dingen die ons in het koninkrijk van God zullen omringen. Van elk ding daar — zoals van de stad zelf — zal gezegd worden: "Zij had de heerlijkheid van God" (Openbaring 21:11).

Heerlijkheid is dus ons erfdeel. Het beste, het rijkste, het helderste, het schoonste van alles wat in God is — van het goede, het rijke, het heldere, het schone — zal van ons zijn. De heerlijkheid die de hemel boven vult, de heerlijkheid die zich uitspreidt over de aarde beneden, zal van ons zijn. Maar al zal "de heerlijkheid van het aardse" van ons zijn, in een werkelijke zin zal toch "de heerlijkheid van het hemelse van ons zijn." Door het geloof hebben wij al onze plaats ingenomen tussen de hemelse dingen, omdat God ons "met Hem opgewekt heeft en met Hem in de hemelse gewesten heeft gezet in Christus Jezus" (Efeze 2:6). Zo hebben wij het hemelse al als ons eigendom opgeëist. En als opgewekten met Christus "bedenken wij de dingen die boven zijn en niet die op de aarde zijn" (Kolossenzen 3:2). Een verre heerschappij zal van ons zijn; we zullen omringd zijn door alle tinten en soorten van heerlijkheid die kring na kring zich uitstrekken over heel het universum. Maar het is de hemelse heerlijkheid die zo werkelijk de onze is, als verlosten en opgestanen — en in het midden van die hemelse heerlijkheid zal het familiehuis zijn, de woonplaats en het paleis van de gemeente: ons ware thuis voor de eeuwigheid.

Alles wat ons wacht is heerlijk. Er ligt een erfenis voor ons gereed, en die is "een onvergankelijke, onbevlekte en onverwelkbare erfenis" (1 Petrus 1:4). Er ligt een rust voor ons gereed, een sabbatsrust (Hebreeën 4:9); en deze "rustplaats zal heerlijk zijn" (Jesaja 11:10).

Het koninkrijk dat wij opeisen is een heerlijk koninkrijk. De kroon die wij zullen dragen is een heerlijke kroon. De stad waar wij wonen zal een heerlijke stad zijn. De kleren die ons bekleden zullen kleren zijn "tot heerlijkheid en tot sieraad". Onze lichamen zullen heerlijke lichamen zijn, gevormd naar de gelijkenis van Christus' "verheerlijkt lichaam" (Filippenzen 3:21). Ons gezelschap zal dat van de verheerlijkten zijn. Onze liederen zullen liederen van heerlijkheid zijn. En van het gebied dat wij zullen bewonen wordt gezegd dat "de heerlijkheid van God het verlicht, en het Lam is haar lamp" (Openbaring 21:23).

De hoop op deze heerlijkheid bemoedigt ons. Vanonder een hemel van nacht uit kijken wij uit naar deze beloofde taferelen van zegen, en we worden vertroost. Onze donkere gedachten worden zachter, zelfs als ze niet helemaal opgeklaard zijn. Want de dag is nabij, de vreugde is nabij, de strijd loopt ten einde, de tranen zullen worden afgedroogd, de schande zal in de heerlijkheid verdwijnen, en wij zullen "smetteloos gesteld worden voor Zijn heerlijkheid, in grote vreugde" (Judas 1:24).

Dan zal de vrucht van geduld en geloof zichtbaar worden, en de hoop waaraan we ons zo lang hebben vastgeklampt, zal ons niet beschaamd doen staan. Dan zullen wij juichen en prijzen. Dan zullen wij gewroken worden over de dood, de pijn en de ziekte. Dan zal elke wond meer dan genezen worden. Egypte maakt ons niet langer tot slaaf. Babylon voert ons niet meer in gevangenschap. De Rode Zee is overgestoken, de woestijn is doorkruist, de Jordaan ligt achter ons, en wij zijn in Jeruzalem! "Er zal geen enkele vervloeking meer zijn" (Openbaring 22:3) — "en daar zal geen nacht zijn" (Openbaring 22:5). "De tent van God is bij de mensen en Hij zal bij hen wonen" (Openbaring 21:3); in die tent woont Hij, en wij wonen met Hem.

Het is "de God van alle genade" Die "ons geroepen heeft tot Zijn eeuwige heerlijkheid in Christus Jezus". En "als de Opperherder verschijnt, zullen wij de onverwelkbare krans van de heerlijkheid verkrijgen" (1 Petrus 5:4, 10). En dat "na een korte tijd van lijden", waarin wij door dat lijden zijn "toegerust, bevestigd, versterkt en gefundeerd". In het lijden verliezen we dus niets. Het bereidt ons voor op de heerlijkheid. En de hoop op die heerlijkheid — samen met de wetenschap dat we onder Gods tucht door gaan en dat er een proces van voorbereiding in ons gaande is — draagt ons; sterker nog, leert ons "te roemen in de verdrukkingen" (Romeinen 5:3). Dit is troost — sterker nog, dit is geluk. Vreemd in de ogen van de wereld, maar niet vreemd in de onze! Alles wat de wereld heeft, is slechts een armzalige nabootsing van geluk en troost; onze troost is echt, ook nu al — hoeveel te meer hierna! Een korte vertraging en een hevige strijd doen niets af van het gewicht van de komende heerlijkheid. Sterker nog, ze voegen er iets aan toe. En zij is het wachten waard, het lijden waard, het strijden waard. Zij komt zo zeker, en is zo zegenrijk wanneer zij komt.

"De volle massa van heerlijkheid," zegt Howe, "ligt nog in het verschiet; wij zijn nog niet zo hoog als de hoogste hemelen." Dit alles hangt boven ons; het nodigt ons om verder te gaan, het wakkert ons aan en maakt ons los van de tegenwoordige dingen, zodat de pijn van verlies, ziekte of rouw zachter op ons valt — en eerder de neiging heeft om ons minder ijdel en lichtzinnig te maken, en juist meer ernst te geven.

"Opdat zij Mijn heerlijkheid mogen aanschouwen" — zo bad de Heere voor de Zijnen. Hier komt het op aan. Er zullen andere heerlijkheden zijn, zoals we gezien hebben; maar dit is alles. Dit is het uiterste dat zelfs "de Heere der heerlijkheid" voor hen vragen kon. Hierna kon Hij niets meer vragen; verder kon Hij niet gaan. En ons antwoord hierop is: "Toon mij Uw heerlijkheid"; ja, en het blijde vertrouwen waarin wij rusten is dit: "Ik echter zal in gerechtigheid Uw aangezicht aanschouwen; ik zal, wanneer ik ontwaak, verzadigd worden met Uw beeld" (Psalm 17:15).

Dit is ons verlangen. Een goddelijk en gezegend verlangen, waarin geen trots, geen aanmatiging en geen overdrijving is! Niets minder dan het rechtstreekse, volle zien van de heerlijkheid in mensengedaante kan ons verzadigen. Leeggemaakt van onszelf voor de oneindige Majesteit, ons bewust dat we zelfs niet de plek van een dienaar waardig zijn — voelen wij ons toch onweerstaanbaar getrokken naar de binnenste kring en het centrum, en zijn wij met niets minder tevreden dan de volheid van Hem Die alles in allen vervult.

"Ik heb hun de heerlijkheid gegeven die U Mij gegeven hebt" (Johannes 17:22). Niet minder dan dit, in soort én in omvang, is de heerlijkheid die voor ons gereed ligt — naar de belofte van de Heere. De heerlijkheid die Hem werd gegeven, draagt Hij over aan hen! Zij "hebben deel aan Christus gekregen", en alles wat Hij heeft is van hen. Sterker nog, Hij zegt: "Ik heb hun gegeven", alsof het al van hen is door Zijn gift — net zo werkelijk als het van Hem is door de gift van de Vader. Hij ontvangt het van de Vader met enkel het doel om het direct aan hen door te geven! Zo kunnen zij zelfs hier al zeggen: "Deze heerlijkheid is nu al van mij, en ik moet leven als iemand aan wie zo'n oneindige heerlijkheid toebehoort." "Wij allen die met onbedekt gezicht de heerlijkheid van de Heere als in een spiegel aanschouwen, worden van gedaante veranderd naar hetzelfde beeld, van heerlijkheid tot heerlijkheid" (2 Korinthe 3:18). Zorgen maken of moedeloos zijn is een trieste tegenstrijdigheid bij iemand die — zelfs onder de zwaarste druk — kan zeggen: "Ik reken erop dat het lijden van deze tegenwoordige tijd niet opweegt tegen de heerlijkheid die aan ons geopenbaard zal worden." Kijk je naar het lijden op zichzelf, dan lijkt het soms overweldigend; leg je het naast de eeuwige heerlijkheid, dan verdwijnt het.

"De rijkdom van Zijn heerlijkheid," zegt de apostel ergens (Romeinen 9:23); "de rijkdom van de heerlijkheid van Zijn erfenis in de heiligen," schrijft hij ergens anders (Efeze 1:18). Vreemde uitdrukkingen zijn dat! Zij voeren ons omhoog naar een hoogte van zulke oneindige heerlijkheid en vreugde, dat we ons verbijsterd voelen en overweldigd. Zoals er "rijkdom van genade" is, en "rijkdom van ontferming", en "rijkdom van liefde", en "rijkdom van wijsheid", zo is er ook "rijkdom van heerlijkheid".

Heerlijkheid in overvloed — zoveel dat ze ons werkelijk rijk zal maken. Heerlijkheid die zich verspreidt over heel onze erfenis, zodat wij "alles zullen hebben en overvloed". Sterker nog: deze heerlijkheid is wat God Zijn rijkdom noemt, wat Hij rekent als de volmaaktheid van Zijn erfenis — de kern van haar schoonheid en haar zegen.

"De vrijheid van de heerlijkheid van de kinderen van God," schrijft de apostel (Romeinen 8:21) — en daarmee zegt hij dat er een heerlijkheid is die het bijzondere eigendom van de heiligen is, een heerlijkheid waarvan zij kunnen zeggen "die is van ons", en die zo onderscheiden wordt van de heerlijkheid van alle andere schepsels. Deze heerlijkheid draagt vrijheid in zich. Zij maakt vrij wie haar bezitten. Bederf had ketenen en slavernij meegebracht; heerlijkheid brengt goddelijke vrijheid mee! Het is niet de vrijheid die de heerlijkheid brengt; het is de heerlijkheid die de vrijheid brengt. Gezegende vrijheid! Vrijheid van elke slavernij! Niet alleen de slavernij van bederf, zonde en dood, maar ook de slavernij van het verdriet! Want is verdriet niet een slavernij? Zijn zijn ketenen niet scherp en zwaar? Van deze slavernij van verdrukking maakt de heerlijkheid ons eeuwig vrij. Het is de laatste boei — op die van het graf na — die van onze gekneusde leden wordt afgeslagen. Maar als zij wordt verbroken, dan is zij voor eeuwig verbroken!

En deze vrijheid die de heerlijkheid ons brengt, zal zich uitstrekken tot de onbewuste schepping om ons heen. Wíj brachten die schepping in slavernij, beladen met oneer en uitgeleverd aan het bederf. Zij zucht en kreunt nu onder deze zware slavernij. Maar omdat zij onze slavernij heeft gedeeld, zal zij ook onze vrijheid delen. Dezelfde heerlijkheid die ons vrijheid brengt, zal de onderdrukte en onteerde schepping in dezelfde gezegende vrijheid binnenleiden!

O verlangde voleinding! O vreugdevolle hoop! O welkome dag, wanneer de Brenger van deze heerlijkheid zal verschijnen en de stem uit de hemel zal klinken: "Zie, Ik maak alle dingen nieuw" (Openbaring 21:5).

Het is niet alleen vrijheid die deze heerlijkheid in zich draagt, maar ook kracht. Want er staat geschreven: "met alle kracht bekrachtigd, overeenkomstig de sterkte van Zijn heerlijkheid" (Kolossenzen 1:11). Deze heerlijkheid heeft, ook nu al, een kracht die energie geeft, waarmee wij worden bekrachtigd "om met blijdschap in alles te volharden en geduld te oefenen". Zo zijn wij, "roemend in de hoop op de heerlijkheid van God" (Romeinen 5:2), uitgerust voor allerlei verdrukking en lijden. Hoewel deze heerlijkheid nog onder de "niet geziene" dingen valt, werpt zij niet alleen een glans vooruit die ons pad verlicht, maar laat zij ook een kracht neerdalen waarmee wij "met volharding de wedloop kunnen lopen die voor ons ligt" (Hebreeën 12:1). En zo "wandelen wij in een onheilige wereld waardig voor God, Die ons roept tot Zijn Koninkrijk en heerlijkheid" (1 Thessalonicenzen 2:12). Het gebed wordt zo in ons vervuld: "De God nu van alle genade, Die ons geroepen heeft tot Zijn eeuwige heerlijkheid in Christus Jezus, Hij Zelf moge u — na een korte tijd van lijden — toerusten, bevestigen, versterken en funderen" (1 Petrus 5:10).

"Christus onder u, de hoop op de heerlijkheid" (Kolossenzen 1:27). Een inwonende Christus is onze garantie, ons onderpand, onze hoop op de heerlijkheid. Wij hebben Hem en daarmee alles wat van Hem is, of het nu in het heden of in de toekomst is. Hij is de schakel die het hier en het hierna verbindt. Wij stierven met Hem, wij gingen met Hem in het graf, wij stonden met Hem op, en ons leven is nu met Hem verborgen in God. Maar "wanneer Christus geopenbaard zal worden, Die ons leven is, dan zult ook u met Hem geopenbaard worden in heerlijkheid" (Kolossenzen 3:4).

De vreugde waarmee wij ons verheugen, is een "onuitsprekelijke en heerlijke vreugde" (1 Petrus 1:8) — meer letterlijk: een "verheerlijkte vreugde". Een vreugde zoals Paulus had toen hij werd opgenomen in het paradijs. Een vreugde zoals die van Johannes toen hij in zijn visioen de hemelse stad kreeg te zien.

Een vreugde waarvan de gedachten aan heerlijkheid de kern uitmaken; een vreugde die de ziel die haar bezit doet voelen alsof zij al door heerlijkheid omringd wordt — alsof zij is "genaderd tot de berg Sion en tot de stad van de levende God, tot het hemelse Jeruzalem en tot tienduizendtallen van engelen" (Hebreeën 12:22).

"Het Evangelie van de heerlijkheid van Christus," zegt de apostel (2 Korinthe 4:4); en nogmaals: "het Evangelie van de heerlijkheid van de zalige God" (1 Timotheüs 1:11). Of meer letterlijk: "het evangelie van de heerlijkheid van Christus" — dat wil zeggen: "het goede nieuws over de heerlijkheid van Christus" en "het goede nieuws over de heerlijkheid van de zalige God." Zoals het "evangelie van het koninkrijk" — het goede nieuws over "het koninkrijk" — wordt gepredikt, zo is dit het goede nieuws over "de heerlijkheid". Dit goede nieuws heeft God naar deze wereld gestuurd, en stuurt Hij nog steeds. Door het te geloven en het getuigenis van God over de heerlijkheid aan te nemen, worden wij er deelgenoten van — en blijven wij dat, als wij "het beginsel van de vaste grond van het geloof tot het einde toe onwrikbaar vasthouden" (Hebreeën 3:14). Dit goede nieuws past volkomen op onze toestand, hoe verdrietig of zondig die ook is, en het laat licht in onze ziel schijnen, zelfs in haar donkerste en moedeloosste uren.

"Onze lichte verdrukking, die van korte duur is, brengt in ons een allesovertreffend eeuwig gewicht van HEERLIJKHEID teweeg" (2 Korinthe 4:17). Heerlijkheid is dus niet alleen de uitkomst van de verdrukking, maar in een zekere zin ook haar opbrengst. De verdrukking is de bodem, en heerlijkheid is de bloesem en de vrucht. De bodem is ruw en onaanzienlijk, maar de opbrengst is volkomen. Het mag vreemd lijken dat uit zo'n akker zo fris groen en zo'n goddelijke vrucht opkomt. Toch weten wij dat het zo is. Wat hebben wij veel te danken aan die onwaarschijnlijke bodem! Niet alleen werken alle dingen mee ten goede voor ons (Romeinen 8:28), zij werken net zo werkelijk mee tot heerlijkheid.

Het geloof grijpt dit aan en waardeert de verdrukking — sterker nog: het roemt erin. Het ziet de vreugde zo helder dat het de droefheid uit het oog verliest, behalve voor zover die droefheid bijdraagt aan de vreugde. Het is zo opgeslokt in de heerlijkheid, dat het de schande vergeet, behalve voor zover zij de moeder en voorloper is van de heerlijkheid.

Het is uiterst nodig dat we deze vooruitzichten beseffen, deze glimpen die God ons gegeven heeft van wat wij nog zullen zijn. Het is niet alleen geoorloofd om dat te doen voor de verlichting van een belaste geest, maar het is ook uiterst belangrijk voor de gezondheid van onze ziel, voor onze groei in genade, en om met blijde energie verder te kunnen op de weg van dienstbaarheid aan God en behulpzaamheid voor onze medeheiligen of medemensen.

De Man van smarten had vreugde voor Zich liggen. En om die vreugde verdroeg Hij het kruis en verachtte Hij de schande (Hebreeën 12:2). Hij had die vreugde nodig, en wij ook. Want "Hij Die heiligt en zij die geheiligd worden, zijn allen uit Eén" (Hebreeën 2:11). Hij vond er kracht in om het kruis te dragen en de schande te verdragen. Zo mogen ook wij dat — want zoals het pad dat Hij ging hetzelfde is als wat ons is gegeven te gaan, zo is de kracht te vinden waar onze Voorloper haar vond. Er ligt vreugde voor ons gereed, net als voor Hem; een vreugde die niet alleen op de Zijne lijkt, maar Zijn eigen vreugde is (Johannes 17:13). Dat maakt ons bereid om het kruis te dragen in al zijn gewicht en scherpte. Sterker nog: het maakt het kruis zo licht dat we vaak de druk ervan niet voelen. Wij kunnen roemen in zowel het kruis als de schande. We hebben er minder van dan Hij had, en we hebben al Zijn troost, al Zijn vreugde, ten volle.

Wanneer wij dit uit het oog verliezen, krijgt zelfzuchtige zwaarmoedigheid vaak vat op ons. Wij broeden op onze smarten totdat ze ons helemaal in beslag nemen, en sluiten al het andere uit. Wij maken ze groter; we spreiden ze uit en bekijken ze van alle kanten om er de donkerste kant van te ontdekken.

Wij rekenen onszelf het volhouden tot eer aan, en zo voeden wij onze trots en eigendunk. Wij tobben eronder, en tegelijk worden we ijdel doordat we het voorwerp zijn van zo veel medeleven — doordat zo veel ogen op ons gericht zijn en zo veel troostende woorden tot ons gericht worden.

Niets is ongezonder dan deze toestand van de ziel; niets staat verder af van wat God van een heilige verwacht. Het sluit ons op in de kleine kring van het ik. Het versmalt ons zicht en vervormt het tegelijk. Het bederft onze geestelijke smaak, het laat onze geestelijke toon zakken, het verschrompelt en verdroogt ons geestelijke leven. Het maakt ons ongeschikt voor alle taken van rustige en zachte liefde — sterker nog, het verhindert ons het juiste vervullen van eenvoudige en gewone plichten. Het is op zichzelf een zware ziekte, en de bron van talloos veel andere ziektes.

Om deze ongezonde neiging tegen te gaan, zoekt God ons uit onszelf te trekken. Hij doet dat door het kruis voor ons op te heffen, opdat wij erop zien en genezen worden — maar Hij doet het ook door de kroon en de troon te tonen. Het kruis doet de natuurlijke zorg van de mens voor zichzelf niet verdwijnen, maar maakt onze gedachten daarvan los, door ons aan dat kruis Eén te tonen aan Wie wij ons zelf met al zijn belangen veilig kunnen toevertrouwen, en in Wiens doorboorde handen het veel beter verzorgd zal zijn dan in onze eigen handen. Zo doet het zien van de heerlijkheid het ik ook niet teniet, maar slokt het op en verheft het — door ons het koninkrijk te openbaren waarin God zo'n gezegende en blijvende voorziening voor ons heeft getroffen, dat het meer dan dwaasheid lijkt om over onszelf te tobben en het ik tot voorwerp van onze droevige en angstige zorg te maken. Als wij toch even zeker en even goedkoop heerlijkheid krijgen als de lelies hun kleding of de raven hun voedsel — waarom dan zo bezorgd over onszelf? Of waarom überhaupt aan onszelf denken — behalve om eraan te denken en ons erin te verheugen dat God al onze zorgen voor de eeuwigheid in Zijn eigen hand heeft genomen?

Zo lokt God ons weg van onze smarten door ons iets anders te geven om over na te denken — iets dat onze gedachten meer waardig is. Hij trekt ons weg uit het heden, waar alles donker en onaanzienlijk is, en lokt ons in de toekomst, waar alles helder en schoon is. Hij neemt ons bij de hand en leidt ons, als een vader zijn kind, uit het sombere gebied waar wij verdrietig ronddwalen — met onze blik op de grond, alleen gericht op het voeden van onze smarten — naar velden waar alles fris en Eden-gelijk is. Zodat, voor we het beseffen, vreugde — of in elk geval de zwakke weerschijn ervan — onze harten binnen is geslopen en onze zware ogen heeft opgeheven.

Hij wil niet dat wij voortdurend op het kerkhof blijven, of blijven zitten op de graszode waaronder onze geliefde begraven ligt — alsof het graf waar wij ons aan vastklampen onze hoop is, en niet de opstanding daar voorbij. Hij wil dat wij eruit komen. En als Hij ons heeft weggelokt van dat schouwspel van de dood, gebiedt Hij ons om omhoog te kijken — Hij verwijt ons ons ongeloof en onze dwaasheid, en zegt tegen ons: "Degenen van wie je houdt, zijn daar. Nog even, en Hij die hun leven is en het jouwe, zal verschijnen, en jullie zullen elkaar opnieuw ontmoeten — om elkaar te omarmen, niet als een huilende, ziekelijke medesterveling, maar als een verheerlijkte heilige, vrijgemaakt van pijn en zonde."

Niets is gezonder en weldadiger voor de ziel dan deze verwachtingen van de morgen, en van de morgen-heerlijkheid. Het zijn geen luchtkastelen — behalve in de zin waarin het geloof "een vaste grond is van de dingen die men hoopt, en een bewijs van de zaken die men niet ziet". Ze leiden het hemelse leven door ons hele wezen heen — ze laten aan de ene kant onze flauwe polsslag sneller kloppen, en aan de andere kant onze koortsige polsslag rustiger en gelijkmatiger gaan. Ze werken als regelaars van de ziel in haar wilde en wisselvallige bewegingen, en laten ons niet te diep wegzakken en ook niet te hoog opvliegen. Ze brengen onze uiterste impulsen tot rust, door als tegenwicht te dienen tegen het gewicht van het verdriet dat ons zo verplettert.

Ze trekken ons weg van het ik en het zelfgepieker; ze verruimen onze meelevende kring; en ze duwen het hek van afsluiting naar achteren — dat hek dat wij in tijden van lijden zo gauw om ons heen optrekken. Ze houden zuivere sentimentaliteit tegen, en verbieden ons om in de stroom van verdriet te wentelen om de luxe van het verdriet zelf. Ze verbieden ziekelijke somberheid, die het gezelschap graag schuwt en de eenzaamheid kiest. Zij vullen ons met energie om het werk aan te kunnen, en met standvastige moed om de gevaren van de nacht te trotseren. Zij bezielen ons met het rustige maar onverzettelijke vertrouwen van de hoop — een hoop die uitbreidt en helderder wordt naarmate haar voorwerp nadert.

De morgen! Dat is ons wachtwoord. Onze morgen- en avondzang zijn ervan vervuld. Hij geeft kleur aan het leven — kleur aan wat kleurloos is, frisheid aan wat verwelkt is. Hij is de uitkomst en het einddoel van onze hoop. Niets anders zal volstaan voor ons of voor onze wereld — een wereld waarover de duisternis dikker wordt naarmate de jaren verstrijken. Sterren kunnen helpen om de hemel iets minder somber te maken; maar zij zijn de zon niet. En bovendien hebben wolken hen nu zo omhuld dat ze niet meer zichtbaar zijn. Het uitspansel is bijna zonder ster. Toortsen en bakens helpen niet. Ze maken geen indruk op de duisternis; die is zo diep, zo werkelijk, zo tastbaar. Wij zouden alles voor verloren kunnen opgeven — als ons niet verzekerd was dat er een zon is en dat zij snel zal opgaan.

De pelgrimstocht van de gemeente is bijna ten einde. En toch is zij niet minder pelgrim nu het einde nadert. Sterker nog, juist meer. De laatste etappe van de reis is voor haar de meest sombere. Haar pad loopt door de dichtste duisternis die de wereld tot nu toe gekend heeft. Het lijkt alsof we onze weg nu alleen nog kunnen vinden bij het flikkerende licht van branden. Het is het geluid van vallende koninkrijken dat ons verder leidt. Het zijn de stukken van gebroken tronen die over ons pad liggen die ons verzekeren dat onze route de juiste is, en dat haar einde nabij is — dat einde: de morgen met haar liederen; en in die morgen: een koninkrijk; en in dat koninkrijk: heerlijkheid; en in die heerlijkheid: de eeuwige rust, de eeuwigheidssabbat.

EINDE